Economische logica klimaatsceptci rammelt aan alle kanten
Onderstaand opiniestuk verscheen in De Tijd van 23 oktober 2007.
Kiezen voor systematisch onderwaarderen van toekomst is immoreel
De Deense professor in de statistiek Bjorn Lomborg stelt dat zich aanpassen aan de klimaatveranderingen de enige oplossing is. Een stevig klimaatbeleid om verdere klimaatopwarming te voorkomen, is te duur en dus niet zinvol. Daarmee heeft Lomborg (geruisloos) een immense bocht genomen. In 2001 stelde hij in 'The Skeptical Environmentalist' nog dat het klimaat zeker niet met meer dan 2°C zou opwarmen. Nu het ondertussen zo goed als zeker is dat die grens voor gevaarlijke klimaatwijzigingen zal worden overschreden (zelfs in het meest optimistische scenario), is ook zijn betoog volledig verschoven naar het economische niveau. Lomborg zwaait met kosten-batenanalyses die zouden aantonen dat een klimaatbeleid economische nonsens is.
Zijn redenering is als volgt. Stel dat men vandaag doortastende en dus dure klimaatmaatregelen neemt, dan worden de gewenste gevolgen pas zichtbaar in een verre toekomst, door de traagheid in het klimaatsysteem. Om te beslissen of het zinvol is te investeren in een klimaatbeleid, moet men de kosten en de baten met elkaar vergelijken. Het toekomstige klimaatvoordeel wordt daarbij in geld uitgedrukt en teruggerekend naar een bedrag vandaag, de zogeheten 'contante waarde'. Dat noemt men verdisconteren. Als het verdisconteerde klimaatvoordeel kleiner uitvalt dan de economische kostprijs van het beleid, dan zullen economen ervoor pleiten nu niets te ondernemen. Men kan dan beter geld uitgeven aan aanpassingsmaatregelen.
Subjectief
Cruciaal in deze investeringsafweging is evenwel de zeer subjectieve keuze van de discontovoet. Hoe hoger deze discontovoet, hoe minder een klimaatvoordeel in de toekomst vandaag monetair zal meetellen. Lomborg en andere klimaatsceptici opteren doelbewust voor hoge discontovoeten, en kiezen voor het systematisch onderwaarderen van de toekomst. Dat is immoreel.
Als men daarentegen gebruikmaakt van lagere discontovoeten, komt men tot heel andere conclusies. De voormalige Wereldbankeconoom Nicholas Stern maakte in opdracht van de Britse regering eveneens een grootschalige kosten-batenanalyse, evenwel met een relatief lage discontovoet. Zo kwam hij tot de conclusie dat men minstens 1 procent van het bruto mondiaal product zou moeten spenderen aan klimaatmaatregelen. Economisch gezien is dat zinvol, oordeelt Stern, omdat de kostprijs van zo'n beleid lager is dan de toekomstige schade in afwezigheid van een klimaatbeleid. Die schatte Stern op een jaarlijks bedrag van 5 tot 20 procent van het bruto mondiaal product.
Onomkeerbaar
In het vakblad Nature is bovendien aangetoond dat Lomborgs redenering niet is opgewassen tegen de complexiteit van het klimaatvraagstuk. Kwantitatieve kosten-batenanalyses zijn gebaseerd op een lineair en dus foutief beeld van het ecosysteem aarde. Want dat systeem wordt aangedreven door op elkaar inspelende, niet-lineaire processen met totaal verschillende snelheden. Wanneer de grens van 2°C wordt overschreden, komen we meer en meer terecht in onbekend gebied. Naarmate de temperatuur verder toeneemt - wat zal gebeuren zonder ernstig CO2-reductiebeleid - vergroot de kans dat kritische drempelwaarden worden overschreden. De gevolgen zijn dan niet precies bekend, maar ze zijn alleszins onomkeerbaar. Economische berekeningen worden dan puur speculatief.
Lomborg houdt evenmin rekening met het feit dat de landen die de laatste 200 jaar voor de grootste uitstoot hebben gezorgd (de VS, de EU en Japan) niet de landen zijn waar de klimaatgevolgen het meest ontwrichtend zijn. Integendeel, de zwaarste klappen vallen net in die landen die amper verantwoordelijk zijn voor het probleem: de laaggelegen eilanden, zwart Afrika en de megadelta's. De opwarming zal volgens het VN-klimaatpanel de al bestaande problemen niet inperken, zoals Lomborg foutief stelt, maar juist verergeren: er komen meer voedseltekorten, waterschaarste, infectieziekten enzovoort.
Sommige projecties geven aan dat bij een gemiddelde temperatuurtoename van meer dan 2,5°C er tegen 2080 minstens 3 miljard mensen zouden leven in zones met extreme waterschaarste. Vanuit moreel standpunt alleen al moet het Westen zijn verantwoordelijkheid opnemen en zorgen voor een krachtig én rechtvaardig post-Kyotoakkoord (vanaf 2012), waar zowel aanpassing als de daling van de uitstoot centraal staat. Die combinatie is essentieel. Zonder een verregaand mondiaal CO2-reductiebeleid is aanpassen dweilen met de kraan open.
Dat niet alles kommer en kwel is bij een streng klimaatbeleid werd duidelijk aangetoond door een recente studie van het Europees Vakverbond. Het berekende dat er bij een daling van de uitstoot in de EU-25 met 40 procent tegen 2030 netto 1,5 procent extra jobs zouden worden gecreëerd. En dan zwijgen we nog over de positieve neveneffecten voor energieautonomie, luchtkwaliteit en lagere energiefacturen.
Peter Tom Jones is postdoctoraal onderzoeker aan de KULeuven en was onfhankelijk kandidaat op de senaatslijst voor Groen! Els Keytsman is econome en gemeenteraadslid voor Groen! Beiden schreven 'Het klimaatboek. Pleidooi voor een ecologische omslag' (EPO, 2007).
Toon/verberg reacties ::
Bruno De Wolf ::
Els Keytsman ::
Bruno De Wolf ::
Els Keytsman ::
Bruno De Wolf ::
Els Keytsman ::
Jones ::
Blog reacties |
permalink |
trackback
Mail naar een vriend(in) :: 
7 reactie(s):
Dit bericht is verwijderd door de auteur.
Ja, en dan? Ik heb dat artikel ook gelezen en er staat veel meer in vermeld dan alleen wat jij citeert. De auteurs pleiten voor verregaande investeringen in klimaatbeleid, én in adaptatie (aanpassing aan klimaatverandering), én in mitigatie (verdere opwarming voorkomen).
Zo lees ik ook het volgende: "Focus mitigation efforts on the big emitters". Immers, "fewer than 20 countries are responsible for about 80% of the world's emissions".
Klopt. Deze stelling verdedigen ook Peter Tom en ik in ons boek. Gezien de Westerse industrielanden de grote veroorzakers van CO2-emissies, dienen zij dus in de eerste plaats hun uitstoot te beperken om verdere klimaatverandering te voorkomen.
En ik lees ook: "Without huge investment in R&D, the technologies upon which a viable emissions reduction strategy depends will not be available in time to disrupt a new cycle of carbon-intensive infrastructure." En verder: "It seems reasonable to expect the world's leading economies and emitters to devote as much money to this challenge as they currently spend on military research — in the case of the United States, about $80 billion per year. Such investment would provide a more promising foundation for decarbonization of the global energy system than the current approach.
Zeer juist. Peter Tom en ik stellen dat massaal moet worden geïnvesteerd in hernieuwbare energietechnologieën, energiebesparing en energie-efficiëntie, om verdere klimaatverandering tegen te gaan.
En uiteraard moet er meer geld gaan naar adapatie. "Mitigation and adaptation must go hand in hand". stellen de auteurs. Ook dat stellen wij in ons boek. De klimaatverandering is immers zo ver gevorderd, dat we ons ook zullen moeten aanpassen.
Alleen, landen als België en Nederland hebben er het geld voor (om bijvoorbeeld hogere dijken te bouwen). Landen als Bangladesh, hebben dat geld niet. Maar ze zijn veel minder verantwoordelijk voor de klimaatverandering. Ethisch gezien moeten we dus wel een fors klimaatbeleid voeren.
Nergens lees ik dat de auteurs klimaatverandering ontkennen, nergens lees ik dat er geen geld in klimaatbeleid zou mogen worden gestopt (zoals sceptici als Lomborg wél stellen).
De auteurs zijn wel kritisch over een aantal instrumenten van klimaatbeleid. Ik ben het met hen eens dat Kyoto inderdaad maar een kleine stap is. En nu al is duidelijk dat veel landen hun doelstellingen niet halen. Ook dat is kritiek die Peter Tom en ikzelf uiten.
De auteurs leggen wel iets te veel hun eieren in de "vrije markt" aanpak, en bouwen volgens mij te veel op vrijwilligheid van individuen, bedrijven en regio's. Daarom ook ben ik ecologische econome en geen klassieke vrije markt econome.
Dit bericht is verwijderd door de auteur.
Tja, dan is je verwijzing naar dat artikel niet meteen de beste onderbouwing voor jouw stelling.
Dit bericht is verwijderd door de auteur.
Het opiniestuk van Peter en Tom en ikzelf geeft flink wat kritiek op klimaatsceptici als Lomborg. Daar waar vroeger sceptici de klimaatverandering gewoon ontkenden, is hun tactiek veranderd. Ze moeten wel, nu de effecten van klimaatverandering elke dag alsmaar duidelijker en gemener worden.
Van ontkenning over "het is allemaal zo erg niet" naar "economisch is het niet interessant om een klimaatbeleid te voeren". De argumenten die onder meer Lomborg gebruikt, zijn economisch heel aanvechtbaar (wat wij in ons opiniestuk trachten aan te tonen) maar zeker ook ethisch. Het artikel waar jij naar verwijst, ontkent de klimaatverandering niet, en pleit voor een sterk klimaatbeleid. En dat beleid is niet alleen aanpassing (zoals Lomborg stelt) maar zeker ook verdere opwarming voorkomen. Ik ben het daarmee eens.
De auteurs stellen eveneens dat de grootste reducties moeten gebeuren in de landen met de grootste verantwoordelijkheid: de westerse industrielanden. Ik kan het daar alleen maar mee eens zijn.
De discussie gaat dan inderdaad over hoe zo'n klimaatbeleid er moet uitzien. En net als de auters moeten wij helaas vaststellen dat het huidige klimaatbeleid rammelt. Zeker in ons land.
Kyoto is slechts een allereerste stap, maar wel een goede eerste stap. Om te beginnen erkennen degenen die dat protocol tekenden, dat er een probleem is. Het protocol zorgt voor dwingende doelstellingen, en voorziet in een aantal mechanismen.
Omdat het klimaatprobleem een globaal probleem is, heb je ook globale oplossingen nodig. En gezien derdewereldlanden minder verantwoordelijk dragen voor het klimaatprobleem, maar wel de zwaarste gevolgen ervan dragen, is het voor hen net wel interessant om mee aan tafel te zitten en inbreng te hebben in de discussie over klimaatbeleid.
Maar ik vind Kyotoprotocol ook ontoereikend. Ik pleit wel voor verregaande emissiereducties. Omdat wetenschappers stellen dat we moeten gaan naar 80 à90% minderuitstoot, of naar 90% minder milieudruk tout court, willen we deze planeet in goede staat overleveren aan de volgende generaties. Kyoto loopt trouwens af in 2012. Ik pleit inderdaad voor een verregaand Kyoto+ protocol.
Maatregelen zullen op élk niveau moeten worden genomen: internationaal, Europees, in België, elke gemeente. De uitdaging is zo immens dat overheden, bedrijfswereld, vakbonden, burgers, de handen in elkaar zullen moeten slaan voor een effectief klimaatbeleid.
Wij pleiten voor emission trade in een cap & trade optiek: grenzen aan uitstoot opleggen, en via emissiehandel een prijs plakken op CO2-uitstoot. In ons boek leggen wij in detail uit wat wij fout vinden aan hoe het systeem vandaag is uitgewerkt, en hoe het veel beter kan. De emissieplafonds laag genoeg leggen, ze niet gratis weggeven, bekijken of dit sectoraal kan, maar zeker op Europees niveau en niet op lidstaatniveau.
Peter Tom en ik pleiten niet voor adapatie OF mitigatie, maar voor beide. Van moetens, en omdat kiezen voor ecologie ook economische winst oplevert, en weldegelijk omdat ethisch gezien het niet kan dat wij blijven pollueren terwijl anderen ver weg daar zeer zware gevolgen van moeten dragen.
Dit bericht is verwijderd door de auteur.
:: zelf reageren ::