Ondanks de prangende uitdagingen waar we voor staan (klimaatcrisis, milieucrisis, economische crisi) gaat de verkiezingscampagne over... niets. Gelukkig organiseren geëngageerde mensen interessante activiteiten. Zo komt Ann Pettifor op 15 juni een MO*lezing verzorgen. Een absolute aanrader!
‘Ann Pettifor heeft de wereld al één keer veranderd; nu zou ze dat graag nog eens overdoen’ aldus The Ecologist van april 2009 in het artikel 'The Visionaries', of hoe 10 visionaire mensen met 10 grote ideeën een betere wereld schetsen, onder wie dus ook Ann Pettifor. Deze merkwaardige vrouw poneert de uitdagende stelling dat er wel degelijk manieren zijn om de economische, sociale en ecologische crisissen van vandaag op te lossen. Alleen moeten we daarvoor niet opkijken naar de G20 of G7, maar luisteren naar creatieve denkers en doeners.
Ann Pettifor werd geboren in Zuid-Afrika, maar werkt al sinds de jaren zestig in Londen. Ze was de drijvende kracht achter 'Jubilee 2000'. Dat is de campagne voor de kwijtschelding van zowat 100 miljard dollar derdewereldschulden, die uitgroeide tot een beweging in meer dan 100 landen en die een petitie opleverde met meer dan 24 miljoen handtekeningen.
Pettifor schreef vorig jaar mee aan het eerste voorstel van de 'Green New Deal', wellicht het best onderbouwde en uitgewerkte plan tot nu toe om de gecombineerde voedsel-, klimaat-, financiële en economische crisissen aan te pakken. Pettifor voorspelde de huidige financiële crisis in 2003, en werkte dat in 2006 uit in The Coming First World Debt Crisis. Ze blogt ook over dit thema op debtonation.org
Thomas Leysen (topman Umicore, voorzitter VBO, voorzitter Raad van Bestuur Corelio) is respondent. Hij publiceerde op 23 april nog een opvallende opiniebijdrage in De Standaard onder de titel De groei zal groen zijn. Leysen zal zijn eigen visie op een Green New Deal formuleren en aangeven waarin de visie van een (multinationale) ondernemer verschilt en overeenstemt met die van een mondiale activitste.
Praktisch * maandag 15 juni om 19u30 – deuren open om 19u * Beursschouwburg, A. Ortsstraat 20-28, 1000 Brussel * Inkom: € 5 * Organisatie: MO* ism Vlaams-Nederlands Huis deBuren. * Partners: Beursschouwburg, Kaaitheater, Zuiderpershuis, Vooruit en Canvas. * Met de steun van: Bond Beter Leefmilieu, WWF, Greenpeace en Friends of the Earth
Hoog tijd om de schijnwerpers te richten op het klimaat, milieu en ecologie, dacht Boek.be, de organisator van de jaarlijkse Boekenbeurs. Gaat de wereld om zeep? Hoe erg is het gesteld met de vervuiling en het gat in de ozonlaag? Maar vooral: wat kunnen we er zelf aan doen?
Op dinsdag 11 november kom je het te weten, in debatten, toneelvoorstellingen en interviews.
Don Kyoto trekt ten strijde. Als de groene ridder Don Kyoto neemt Dimitri Leue het op voor het milieu en trekt ten strijde voor meer windmolens. Hij komt speciaal met zijn fiets naar de Boekenbeurs om ons van zijn aanklacht tegen onze consumptiemaatschappij te overtuigen. (11u, blauwe zaal, vanaf 10 j).
Groen zijn is hip! Milieubewust leven houdt allang niet meer in dat je geitenwollen sokken draagt. Machteld Stilting (van Hip is groen) en Lisette Kreischer (auteur van Veggie in pumps) tonen je de weg naar een ecofabulous leven. Martine Prenen luistert geboeid toe. (11u30, gele zaal)
Planeet op drift? Oscar Vanderborght geeft u een inzicht in de werkwijze van de ingrijpende veranderingen van onze leefomgeving, in het hoe en waarom, in de gevaren en gevolgen, in de mogelijke oplossingen en de te nemen voorzorgen. (11u30, oranje zaal)
Van eiland tot wereld. Hoe staat het met onze wereld? Hoe kunnen we hem beter maken? VRT-journalist Dirk Barrez ('Van eiland tot wereld') stelt u een programma voor een menselijke samenleving voor en heeft 102 concrete suggesties. Utopisch of gewoon haalbaar? (12u, blauwe zaal)
Duurzaam leven. Een levensstijl nastreven die niet ten koste gaat van toekomstige generaties ligt binnen handbereik. Wat zijn de ecologische dilemma’s? En wat zijn de alternatieven? Niko Roorda legt het in klare taal uit en stimuleert ons om buiten de gebaande paden te denken. (13u, blauwe zaal)
Vogels zijn het beschermen waard. Vooral vogels geven als geen andere diergroep de toestand van natuur en milieu aan. Vogelbescherming Vlaanderen zet zich in voor alle in het wild levende vogels en inheemse zoogdieren. Directeur Jan Rodts geeft een boeiende voordracht over de activiteiten van zijn vereniging.(13u30, gele zaal)
Duurzame ontwikkeling. Het is hoog tijd om het tij te keren. Aviel Verbruggen, energie- en milieu-econoom en auteur van De ware energiefactuur, en Geert Noels, hoofdeconooom van Petercam en auteur van Econoshock, praten met An Goovaerts over de teloorgang van ons klimaat en de economische schokken die onze wereld fundamenteel zullen veranderen. (14u, blauwe zaal)
Iedereen die geïnteresseerd in ecodesign, cradle to cradle, duurzaam ontwerpen, mensen die werken in een modebedrijf, de industrie, architechten, designers,... en iedereen die op zoek is naar trendy kleding gemaakt met respect voor mens en milieu, noteert alvast zaterdag 8 november in zijn of haar agenda.
Met People for Earth organiseren we dan een event 'ecodesign & ecofashion'.
We vragen aan eerst aan mensen uit de administratie (Wouter Ulburghs, OVAM), het onderwijs (Filip Burgelman, KHM) en het bedrijfsleven (Serge de Gheldere, Futureproof/ed) of ecologische en sociale innovatie inderdaad de motor voor duurzame tewerkstelling kan zijn. Of is de oplossing kiezen voor ‘cradle to cradle’? Kan men tegelijk het milieu verbeteren en de economie een nieuwe ‘boost’ geven? Kunnen deze theorieën worden omgezet worden in praktijk? Kunnen we producten zo ontwerpen dat ze geen vervuiling of afval meer opleveren, en bijdragen tot een beter milieu en meer welzijn?
Gastvrouw is Freya Piryns, senator. Sarah Debaise zorgt voor de muzikale omlijsting. Meyrem Almaci, Kamerlid, voert het slotwoord. Doorlopend is er een ecomarkt. Voor de fashionista's: we sluiten af met een heuse ecofashionshow - hippe en coole ecokledij voor jong en oud.
Afspraak dus op 8 november, 9u30, De Stroming, Nationalestraat in Antwerpen.
Ecologische economie bouwt onder meer op duurzaam materialenbeheer. Producten van de toekomst zullen anders worden gemaakt, en dat begint al op de tekentafel. Om de economie binnen de grenzen van de planeet te houden, hebben we productie nodig die geen afval en milieuvervuiling meer veroorzaakt.
In Vlaanderen wordt daar al over nagedacht en aan gewerkt. Plan C - Vlaams Transitienetwerk Duurzaam Materialenbeheer, maar dat bekt minder goed- organiseert op 15 oktober in Mechelen een netwerkdag. Met een hele dag activiteiten rond duurzaam materialenbeheer bouw je mee aan een duurzame materialentoekomst voor Vlaanderen.
Ik neem deel aan een debat, samen met Paul De Bruycker, Bart De Moor en Rob Weterings. Dirk Barrez modereert. We gaan met elkaar in gesprek over onze verwachtingen over de toekomst. Alle info op de Plan C lanceert website.
Als we de aarde eerlijk verdelen, is er voor de behoeften van elke wereldbewoner 1,8 ha beschikbaar, ruim voldoende om van te leven. De gemiddelde Belg heeft een totale voetafdruk van 5,6 ha - veel meer dan het Eerlijke Aarde Aandeel, dus.
Een belangrijk deel hiervan gaat naar voedsel. De gemiddelde Belg zit aan 1,36 ha voedselafdruk. De website voedselvoetafdruk.be geeft aan hoeveel ruimte je voedingspatroon van de aarde vergt. Aan de hand van 15 eenvoudige vragen, bereken je snel de impact van jouw voedingspatroon.
Zit je foodprint aan de hoge kant? Geen nood, je krijgt op de site meteen praktische tips om je afdruk te verkleinen. En eigenlijk is het erg gemakkelijk: meer biologisch, meer fair trade, meer streekproducten, minder vlees, vis en zuivel, minder eten weggooien.
Ik kwam uit op 0,68 hectare, en zit dus goed! Maar de hoge impact van alcohol op de foodprint verbaasde me toch wel.
Ik zit aan 1.22 ha. Alvast een flink stuk onder het gemiddelde.
Jammer dat de vragenlijst geen rekening houdt met de gezinssituatie. Alleen leven of met meerdere mensen samenleven of kinderen hebben, ... het beïnvloedt een en ander aanzienlijk.
Het vergelijken van resultaten tussen mensen is dus niet altijd even eerlijk.
Dag herman, de afdruk wordt berekend per persoon, dus voor een gezin van vier mag de totale afdruk sowieso groter zijn.
Het klopt natuurlijk wel dat voor je eigen voetafdruk het soms beter is niet alleen te wonen (huis, verwarming,...), maar met de voedselafdruk en voetafdruk wordt vertrokken van het principe dat elke wereldburger recht heeft op evenveel.
Samen met Peter Tom Jones en Vicky Demeyere schrijf ik een reeks artikelen in Oikos. Met de rubriek 'Terra Reversa' onderzoeken we per thema hoe men kan komen tot een totale ‘systemische’ omkering van het courante wereldbeeld en hoe men de ondersteunende politieke, economische en technologische structuren kan veranderen.
Uiteraard is ons denkkader dat van de ecologische economie. We hanteren hierbij het model van de 4 E’s als richtsnoer voor een effectieve duurzaamheidstransitie: enable, exemplify, encourage, engage.
In vier sectoren samen is onze consumptie verantwoordelijk voor minstens 70% van onze totale milieu-impact: voeding, mobiliteit, wonen en recreatie/reizen. In een vorige aflevering van deze rubriek namen we reeds de sector voeding onder de loep; in de bijdrage van het net verschenen meest recente nummer bekijken we het consumptiedomein mobiliteit. Op welke manier doet zich de problematiek voor, wat zijn de barrières voor meer duurzame patronen, en hoe kunnen alle relevante stakeholders de 4 E’s concreet realiseren?
De volledige tekst kan je nu lezen op de website Yabasta. Een abonnement op Oikos nemen is natuurlijk ook een schitterend idee!
Wie nog geen echte vakantieplannen heeft, kan ik een groendakensafari aanbevelen.
Groendaken zijn ideaal in een stedelijke omgeving. De steden kleuren een pak groener, de gebouwen worden energie-efficiënter, en de daken zijn gewoon mooi. Een aantal gemeenten verleent ook subsidies voor de aanleg van een groendak.
Green Roof Safari heeft verschillende tours uitgewerkt, waarbij je heel mooie groendaken te zien krijgt. Tijdens zo'n trip van een week bekijk je minstens drie daken, en dat in enkele hippe steden of wijken. In Darmstadt bijvoorbeeld wordt uiteraard de Waldspirale (foto) van Hundertwasser bezocht. Maar ook groendaken op bedrijfsgebouwen in Basel of Stuttgart staan op het programma. Je krijgt ook de kans om te praten met designers en onderzoekers.
Da's misschien nog een idee voor al die platte daken van de 'Amylum. Ze kunnen er misschien nog hun eigen graan op kweken of welriekende kruiden om de rest wat te neutraliseren.
"Walk and don't look back" was de reactie van Anwerps burgemeester Patrick Janssens op de toenemende de kritiek op de Oosterweelverbinding. Hij verwijst hiermee naar een songtekst van Peter Tosh.
Hij gebruikt zijn nieuwe motto ook tegen Ludo Van Campenhout (Open VLD). Die heeft namelijk nogal wat spijt dat hij enkele jaren geleden de aanleg van de Lange Wapper mee goedkeurde. "Mocht ik vijf jaar geleden wist wat ik nu weet, ik maakte een andere keuze" liet hij zich ontvallen. Vooral omdat actiegroep stRaten-generaal ondertussen een veel beter alternatief heeft uitgewerkt voor de aanleg van de monsterbrug.
Janssens schoot in de lach toen hij dit hoorde, en voegde er vaderlijk aan toe: “Als Ludo achterom blijft kijken, dreigt hij een héél ongelukkige mens te worden.” Dat de aanleg van de Lange Wapperbrug heel veel Antwerpenaren erg ongelukkig zal maken, gaat er bij de burgemeester blijkbaar moeilijk in. De burgemeester zou beter een flink eind vooruit kijken, de desastreuze gevolgen van het project zijn overduidelijk. Onder meer de uitstoot van veel bijkomend fijn stof zal Antwerpen parten spelen.
Heel wat andere Antwerpenaren getuigen gelukkig van meer gezond verstand. Zo weet Freya Piryns, Groen! gemeenteraadslid in Antwerpen dat de beslissing niet definitief is: “De bouwvergunning is nog niet eens aangevraagd.” verkreeg een samenwerking tussen Stef Kamil Carlens en zijn groep Zita Swoon, Raymond Van Het Groenewoud en tekstschrijver pdw. Ze namen meteen de protestsong "Wappersong" op met "Walk and don't look back" als melodie. Geniet mee:
En meezingen kan ook:
WE RIJDEN DOOR EN ZIEN NIET OM
1) 't Sint-Anna bos en het Noordkasteel Ze zullen verdwijnen, man (fijn stof, geen groen, fijn stof) Voor de Wapper, de Lange Wapper daar komen vodden van (fijn stof, geen groen, fijn stof)
refrein
Maar voor de mannen op 't Schoon Verdiep Is dat gezeur en benepen kritiek We rijden door en zien niet om (..zien niet om) (x2)
2) D' economie haalt het iedere keer Boven 't algemeen belang (fijn stof, geen groen, fijn stof) Ja, 't Stad was wel van A Maar blijkbaar niet voor lang (fijn stof, geen groen, fijn stof)
refrein – solo – refrein
Br. 't Stad naar de haaien Laat u niet naaien....
3) ...door projectontwikkelaars of door het stadsbestuur (fijn stof, geen groen, fijn stof) ja 't Stad was wel van A Maar blijkbaar voor korte duur... (fijn stof, geen groen, fijn stof)
refrein
Tekst: pdw (journalist bij Humo en tekstschrijver van De Nieuwe Wereld) Muziek: Zita Swoon Zang: Stef Kamil Carlens en Raymond Van Het Groenenwoud Clip: regie in handen van Joost Wynant (bekend als regisseur van oa De Laatste Zomer) – productie door PIPMZ
Ik pleegde eerder al logjes over innovatieve verlichting, die de energiefactuur van gezinnen en bedrijven drastisch kan verlagen: spaarlampen, LEDs, de klassieke TL-lamp, de zonnelamp (in eerdere berichtjes doopte ik die daglichtlamp, maar dat bekt minder).
Op BRIGHT lees ik nu over plasma-argonlampjes van het Amerikaanse bedrijf Luxim. Zo groot als een tictacske, maar wel super zuinig en een licht even fel als van een straatlamp. De lamp is dubbel zo zuinig als high-end leds maar geeft wel een breder kleurenspectrum weer. Een gewone gloeilamp geeft 15 lumens per watt aan licht, leds 70 en deze plasma-argonlampjes maar liefst 140. En dat terwijl de lampjes een levensduur hebben van twintigduizend uur.
Welcome to Postmodern Times, a series of short animated films presenting new ideas about global consciousness and techniques for social and ecological transformation.
Vaak wordt beweerd dat in ons kikkerlandje geen potentieel bestaat voor zonne-energie, maar niets is minder waar. Elk huis, elk kantoor heeft een dak, en vaak zijn die daken geschikt om er zonnepanelen op te plaatsen. Nog meer dan stroom opwekken met zonnepanelen, is water verwarmen met zonneboilers dan ook een vernuftige oplossing. Ook voor gezinnen. Van het Belgische potentieel voor zonne-energie is vandaag ongeveer 0% benut. Zonde.
Maar er is eigenlijk nog véél meer plaats om van zonne-energie te genieten. De rijweg, bijvoorbeeld. Een Nederlands bedrijf, Ooms Avenhorn Holding, heeft een asfaltzonnecollector gemaakt. Hun idee: zonne-energie is zeer efficiënt om water te verwarmen. Dat combineren met ondergrondse opslag, en je hebt een systeem waarbij je 's winters kan verwarmen, en 's zomers kan koelen. Met hun Road Energy System® (RES) worden de buizen niet op het dak gelegd, maar in het asfalt van een verkeersweg.
Met zo'n asfaltzonnecollector wordt het verwarmde water ondergronds op 150m diepte gebufferd, zodat het daar op constante warme temperatuur wordt gehouden. Als het buiten dan koud is, wordt met een warmtepomp die energie gebruikt om gebouwen te verwarmen. Wanneer het water die warmte heeft vrijgegeven, wordt het koud bewaard om zo gebruikt te worden voor koeling in de zomer. Dit systeem bestaat uit een asfaltzonnecollector waarmee energie in de bodem gebufferd kan worden.
Schitterend gevonden toch? Want met een beetje zon, wordt asfalt inderdaad al vlug heel heet. En in ons land liggen véél asfaltwegen, ook in onze steden. Deze combinatie van zonne-energie, geothermische verwarming en koeling, zorgt dus het jaar rond voor een lagere gasvraag en dus minder vervuiling. Vandaag is de kost vrij hoog (de aanleg van de weg wordt duurder), maar het onderhoud van wegen en bruggen wordt goedkoper, en de levensduur langer. Nog een voordeel: ijzel en sneeuw vormen een minder gevaarlijke factor voor het verkeer.
Het idee wordt vandaag al commercieel toegepast in een bouwproject in het Nederlandse Avenhorn. Men bouwt er een appartementencomplex met seniorenwoningen. De verwarming en koeling van de appartementen gebeurt via het Road Energy System. Ook een industriepark in het nabijgelegen Hoorn gebruikt het Road Energy System. En de landingsbanen van de Nederlandse luchtmacht zorgen met het systeem voor warme hangars. Volgens de fabrikant levert dit 50% minder CO2-uitstoot op in vergelijking met conventionele verwarmingssystemen.
Eigenlijk zou dit bij nieuwe verkavelingen of bij de aanleg van nieuwe industrieterreinen, of nog, bij de aanleg van grote parkings, waar schaarse open ruimte wordt ingepalmd, gewoon de regel moeten worden.
Wie meer wil weten over ecologische economie, kan Terra Incognita van Peter Tom Jones en Roger Jacobs achter de kiezen slaan. Een goede en vlot verteerbare inleiding vind je alvast op You Tube:
Straffe cijfers die Oxfam op tafel gooide, dit weekend. "Het aantal zware natuurrampen is de laatste twintig jaar verviervoudigd. Van gemiddeld 120 per jaar begin jaren '80, tot 500 vandaag. Dat betekent ook veel meer klimaatslachtoffers: van gemiddeld 174 miljoen per jaar tussen 1985 en 1994, tot 254 miljoen slachtoffers per jaar tussen 1995 en 2004" valt er te lezen in het recente Weather Report.
Weerrampen komen vandaag vaker voor, zijn extremer, maar minder voorspelbaar. "Er moeten stappen gezet worden om voorbereid te zijn op nieuwe rampen, anders zullen humanitaire hulpverleners overstelpt worden en zal de gerealiseerde ontwikkeling en vooruitgang ongedaan gemaakt worden", zegt Jeremy Hobbs van Oxfam International.
De klimaatcrisis is vooral de verantwoordelijkheid van Westerse industrielanden. De gevolgen zijn echter het zwaarst in die landen die het vandaag al moeilijk hebben, en die veel minder bijdragen tot het probleem. Het klimaatprobleem is dus vooral een sociaal probleem. Het zijn de arme mensen in de armse landen die de gevolgen dragen van onze verspillende levensstijl. Oxfam pleit daarom voor een nieuw wereldwijd klimaatakoord. In december vindt in Bali een klimaatconferentie plaats. Oxfam doet een oproep naar de regeringen van rijke landen en de Verenigde Naties om de symtomen van weerkundige rampen beter aan te pakken. De humanitaire hulp moet sneller, eerlijker en meer flexibel zijn. Een nieuw akkoord moet ontwikkelingslanden helpen om zich aan de gevolgen van de klimaatverandering aan te passen.
Want, niet alleen zijn de armste landen de grootste slachtoffers, ze hebben niet het geld om zich aan de klimaatverandering aan te passen. Neem nu het voorbeeld van Nederland en Bangladesh: dat laatste land draagt haast niet bij tot de klimaatverandering, maar draagt er wel de zware gevolgen van. Nederland draagt wel in grote mate bij tot het klimaatprobleem, maar de gevolgen zullen minder zwaar zijn. Nederland investeert ook miljarden aan dijkverzwaring. Dat land heeft er ook het geld voor, terwijl Bangladesh, ook een land dat grotendeels onder de zeespiegel ligt, dat geld niet heeft.
Maar uiteraard moet daarnaast de uitstoot van broeikasgassen verminderd worden. Daarbij moeten de rijke landen de eerste en de grootste stappen zetten, want zij dragen de grootste verantwoordelijkheid voor de klimaatcrisis. Milieuproblemen zijn per definitie sociale problemen, en een gezond en proper milieu is allesbehalve een luxe maar een recht. Daarom is het dubbel erg dat Westerse industrielanden nog steeds geen doortastend klimaatbeleid voeren.
De uitstoot stijgt zelfs. De concentratie aan het broeikasgas CO2 in de atmosfeer heeft vorig jaar haar hoogste niveau ooit bereikt, met een mondiale stijging op jaarbasis van 0,53 procent, zegt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). België slaagde er wel in om de uitstoot de doen dalen, maar het bijlange niet voldoende om zelfs nog maar de beperkte Kyotodoelstelling te halen (voor België bedraagt die slechts 7,5% minder uitstoot tegenover 1990).
Als een Bangladeshi jaarlijks gemiddeld minder dan één ton CO2 uitstoot terwijl onze levensstijl elk jaar ruim 14 ton CO2 de atmosfeer injaagt, is het alleen maar billijk om ervoor te zorgen dat onze economie tegen 2050 tien keer minder CO2 uitstoot. Maar wanneer wordt er nu eens echte actie wordt ondernomen? De onverschilligheid van de oranjeblauwe onderhandelaars wat dat betreft, is stuitend.
Wat hebben Lalaover-frontman Tom Kestens, klimaatambassadeur van Al Gore voor België én ecodesigner Serge Degheldere en ikzelf gemeen? Een oprechte bezorgheid om de penibele toestand van onze planeet, maar ook het optimistische inzicht dat een ecologische omslag in de manier waarop we consumeren en produceren, ons zowel ecologisch als economisch veel zal en kan opbrengen.
Er is al zoveel mogelijk, zeker op technologisch vlak. Talloze voorbeelden uit het buitenland tonen dat keer op keer. Alleen ontbreekt de politieke moed om er een stimulerend juridisch kader voor te creëren. En dagelijks ontmoet ik mensen die maar wat graag groene keuzes willen maken, maar hun weg niet vinden of verdrinken in de onsamenhangende informatie.
Daarom hebben we met z'n drieën de vzw People for Earth opgericht. Enerzijds gaan we onder noemer 'Art for Earth' concerten organiseren waar men niet enkel kan genieten van fijne muziek, maar ook concrete informatie kan verkrijgen. Anderzijds willen we seminars organiseren waarbij we bedrijven, wetenschappers en politici zullen samenbrengen. Bedoeling is om ervaringen en deskundigheid inzake ecologisch ondernemen samen te brengen. En we willen ook een website/databank lanceren waar alle eco-informatie wordt gebundeld.
Ecologie en economie kunnen elkaar versterken, daarvan zijn we overtuigd. Dat gaan we ook aantonen. U hoort nog van ons!
Het Chinese milieuagentschap SEPA en het Ministerie van Gezondheid eisten dat de cijfers over de menselijke tol van de vervuiling werden geschrapt. Jaarlijks sterven 750.000 mensen voortijdig door milieuvervuiling. Zware luchtvervuiling in Chinese steden leidt tot 350.000 à 400.000 vroegtijdige doden per jaar. Nog eens 300.000 mensen sterven vroegtijdig aan slechte binnenhuiskwaliteit, en 60.000 sterven vroegtijdig door een slechte waterkwaliteit, met als gevolg zware diaree maar ook maag-, lever en blaaskanker. Maar ook een kaart die aangeeft welke regio's het ergst worden getroffen, lag te gevoelig. Eerder al bleek uit onderzoek van de Wereldbank dat 16 van de 20 meest vervuilde steden ter wereld in China liggen.
"De informatie lag te gevoelig en zou voor relletjes kunnen zorgen", verdedigt een medewerker van het onderzoek de censuur. Deze cijfers tonen nochtans aan dat de vaak bejubelde Chinese groei helemaal geen groei is. Want wanneer je de kosten van milieuvervuiling verrekent, dan kom je helemaal niet uit op economische winst. Een gezonde economie verkrijg je nooit op een ecologisch kerkhof. De Wereldbank zou dan ook beter het vrijgeven én verrekenen van dergelijke informatie verplichten.
Ik vrees dat China met het oog op de olympische spelen in 2008 momenteel bezig is met in ijltempo één en ander onder het tapijt te vegen... De Chinese overheden zijn ook beducht voor acties tijdens de spelen om de zaak "tibet" onder de aandacht te brengen. Blijkbaar wordt momenteel bijzonder hard opgetreden om actievoerders te "ontmoedigen".
Onderstaande log werd geschreven door Tom Kestens en verscheen op zijn blog.
Beste lezende voorbijganger,
Vanmiddag duwde men mij de mei-editie van Le Vif Express in handen. Thema van deze editie: ecologie. De voorpagina liegt er niet om: La planète à bout de souffle. De planeet in ademnood. Binnenin staan 30 pagina’s met overweldigende omgevingsfoto’s van Yann Arthus-Bertrand. Een beeld van een overstroomde wijk in New Orleans is hard en aangrijpend. En uiteraard een hoop artikels en interviews over de klimaatverandering. Eén artikel trekt bijzondere aandacht. Het is het verslag van de recente politieke geschiedenis van de Duitse universiteitsstad Freiburg. Dat is de feitelijke hoofstad van het Zwarte Woud. Ik lees het relaas met stijgende verrukking.
Freiburg (een stad met 230.000 inwoners; dat is ongeveer zo groot als Luik) blijkt in alle opzichten een perfect voorbeeld van de succesformule ‘ecologische economie’. Ter inleiding geeft het artikel een korte flash-back. In de jaren 70 werden plannen gesmeed voor de bouw van zeven kerncentrales langs de Rijn. Maar de gealarmeerde wijnboeren van de streek kwamen, gesteund door de studenten, massaal in opstand. Gevreesd werd dat de rook uit de koeltorens nefast effect zou hebben op de kwaliteit van de de druiven en de wijn. Bij de eerstvolgende verkiezingen behaalden de GRÜNEN bijgevolg een klinkende overwinning. Zij zouden de stad voortaan besturen. Meteen werd resoluut gekozen voor hernieuwbare energie (met de installatie van honderdduizenden zonnepanelen over de gehele stad, tot zelfs op de daken van het voetbalstadion), meer openbaar vervoer (bussen,ultra-moderne trammen), aanleg van fietspaden en het aanbod van een duizendtal stadsfietsen, afslanking van het wagenpark, heraanleg van parken etc… In de jaren negentig kwam het ecologische verhaal in een finale stroomversnelling, met de steun van de groenen in de federale regering. SOLAR FABRIK werd opgericht, en is vandaag een van de grootste fabrikanten van zonnepaneel-componenten in Europa. Welvarend Freiburg werd gaandeweg ‘de zonnestad’. Die titel prijkt trots op haar website.
Belangrijk: de inwoners van Freiburg en de plaatselijke industrie hebben vanaf de eerste dag het groene beleid gesteund. En het heeft geloond. Energiefacturen (en CO2-uitstoot) liggen er belachelijk laag. Slechts 1 op 3 gezinnen heeft er nog een wagen. De stad ademt rust uit, en is modern van architectuur. Je wacht er nooit langer dan zeven minuten op de bus of de tram. Momenteel onderzoekt men er de piste van het geo-thermisch verwarmd stadswater. M.a.w. men wil er warm water uit de bodem puren… En zo geeft het artikel nog tientallen concrete voorbeelden. Met als belangrijke voetnoot dat de stad geen elitaire stad voor ‘bourgeois bohèmes’ is geworden. In het Riesefeld kwartier, een stadsgedeelte waar 11000 mensen wonen, is één op vier woningen een sociale woning. Voor gezinnen met een laag inkomen. Die woningen staan er naast passiefhuizen(zie foto), appartementen, particuliere woningen, gemeenschapshuizen etc… De diversiteit in Freiburg is groot. Sounds like my kinda place.
Het kàn dus. Met politieke wil en de steun van industrie en bevolking kàn en zal de ecologische economie de levenskwaliteit voor iedereen verbeteren. En alle sceptici ter wereld zullen dat op een gegeven moment ook moeten inzien. Als ze door ons allen worden geconfronteerd met de harde waarheid: wij willen een beter leven. En wij willen liever voorkomen dan genezen. Ik zeg aan de politici: wacht niet langer bang af. Becijfer de toekomst met een ecologische rekenmachine en ga er dan 100% voor. En doe het met de Groen!en. Want zij (excuus, WIJ) kennen de cijfers. Ook die na de komma.
In een eerdere log schreef ik over de beslissing van het Vlaams parlement over de 'sociale staat van Vlaanderen'. Het Vlaams parlement vraagt in een resolutie aan de regering om jaarlijks een gedestilleerd beeld te geven van de vele cijfers die de administratie jaarlijks verzamelt: aantal werkenden, aantal mensen op wachtlijsten, en ook de 'Index of sustainable Economic Welfare' (ISEW).De ISEW is een pak verfijnder dan het BNP. Dat BNP telt alle formele activiteiten gewoon bij elkaar op, zonder een waardering te geven en een onderscheid te maken tussen positieve en negatieve activiteiten vanuit sociaal, gezondheids- of milieuperspectief.
Het "groene BNP voor Vlaanderen" kwam er na een amendement van de Groen!-fractie in het parlement. Het werd goedgekeurd door de volledige CD&V-fractie en alle VLD-parlementairen en door slechts een aantal sp.a-spirit-leden. Vlaams Belang vroeg hierop een tweede lezing. Vandaag kwam dan de parlementaire commissie "algemeen beleid" onverwacht bijeen en... de meerderheid veranderde van gedacht. Het goedgekeurde Groen! amendement werd deze keer verworpen door VLD-CD&V, daarbij braaf geholpen door het Vlaams Belang. Van de sp.a vond blijkbaar niemand de moed om zelfs maar aanwezig te zijn.
Ik vind dit wel straf. Want Vlaams parlementslid Bart Martens van de sp.a tekende nochtans de 'eerlijk meten'- petitie van Vodo, Terra Reversa en Oikos waarin uitdrukkelijk gevraagd wordt om deze ISEW-index ook in Vlaanderen in te voeren. Als parlementair had Martens de mogelijkheid om een voornemen in de prakijk om te zetten. Maar blijkbaar is een petitie tekenen gemakkelijker dan op een stemknopje te drukken.
Misschien toch maar van de petitielijst verwijderen?
Hieronder een bijzonder interessant opiniestuk van Johan Malcorps over de nieuwste trend: klimaataflaten.
Ecologische aflaten
In het nationaal park ‘Mount Elgon’ in Oost Oeganda staat een groot CO2-bos. De (eucalyptus)bomen werden er aangeplant door de Stichting Face, ooit opgericht door de Nederlandse elektriciteitsbedrijven. Om de bomen te planten werden de oorspronkelijke bewoners van hun land gedreven. De arbeiders die de bomen onderhouden krijgen minder dan het minimumloon betaald. Mensen in de buurt van het park worden beschoten, geslagen en hun vee wordt in beslag genomen door de wachters die de CO2-bomen bewaken. Eén van de opdrachtgevers van het bebossingsproject is het Nederlands bedrijf Greenseat, dat “groene vliegreizen” verkoopt, ook in ons land. Dat werkt zo: als je op een vliegtuig stapt kan je de uitstoot van CO2 van die reis compenseren door een kleine toeslag te betalen. Met deze opleg worden dan bebossinsgprojecten gesteund in derde wereld landen.
Parlementsleden van Spirit betoonden zich vorige week erg enthousiast over dit project. Wat ze niet wisten was dat Greenseat nog maar pas in opspraak is gekomen. Internationale milieuorganisaties kloegen in december nog de praktijken aan van Face en Greenseat, samen met plaatselijke NGO’s van Oeganda. Het voorbeeld is dus minstens slecht gekozen. Ook andere projecten die Greenseat steunt, krijgen kritiek. Het Pàramo-project in Ecuador werd door de plaatselijke milieubeweging afgeschoten omdat de massale aanplant van eucalyptusbomen het lokale ecosysteem verwoestte.
Maar er is meer. Zijn er ook geen vragen te stellen bij het afkopen of compenseren van vervuiling? In de late middeleeuwen kon je je zonden afkopen met aflaten. Geestelijken werden verondersteld zonder zonden te leven, ze baden veel en deden veel goede werken, maar hadden weinig geld voor hun kerken. De opkomende burgerij had wel geld maar leefde in zonde. Met de handel in aflaten nam de katholieke kerk de methoden over van het mercantilisme, van de prille marktwerking. Door aflaten konden gegoede burgers berouw en penitentie afkopen voor hun zonden, zodat ze na hun dood minder lang zouden boeten in het Vagevuur. Priesters werden in plaats van zielzorgers “aflaatkramers”, zoals de beruchte Pardoner in de Canterbury Tales van Geoffrey Chaucer. In Nederland bestonden er onder Keizer Karel zelfs dijkaflaten op basis van een pauselijke bul. Als je voldoende geld deponeerde in de aflaatkist kreeg je vergeving van zonden. De opbrengst ging naar het herstel van dijken en zeeweringen. De band was gelegd.
Vandaag worden marktmechanismen opgezet om ecologische zonden af te kopen. Zoals de vermaledijde uitstoot van CO2. Vervuilende bedrijven zijn bereid veel geld te betalen om hun CO2-uitstoot te ‘neutraliseren’ en zich een klimaatvriendelijk imago aan te meten. Daarvoor kunnen ze terecht bij een nieuw type van bedrijven dat zich juist specialiseert in het aanbieden van groene compensatiebewijzen (offsets in het Engels). De moderne aflaatkramers.
Het systeem ontstond in de muziekwereld. De eerste echte offset company, het Engelse Furure Forests stelde zich garant voor de aanplant van bomen. Eén van hun eerste klanten was de groep de Rolling Stones die de vervuiling veroorzaakt door hun wereldtournee in 2003 wilde compenseren. Andere groepen en sterren volgden: Coldplay, Simply Red, Dido, Iron Maiden… Brad Pitt betaalde 10.000 dollar om boete doen voor zijn luxueuze levensstijl in Hollywood. Ook sporters en organisatoren van sportevenementen hebben inmiddels de klimaat-PR ontdekt. Het bekendste voorbeeld van offsetting bij bedrijven is de samenwerking tussen British Airways en het offset-bedrijf Climate Care. Voor het eerst werden groene vlietuigzetels verkocht. Maar er kwam ook kritiek: want British Airways breidde haar aantal vliegbewegingen intussen fors uit. En in feite was de groene toeslag die milieubewuste reizigers vrijwillig konden betalen een handige truc om de vraag naar milieutaksen op de firma zelf af te wentelen op de consument.
De echte doorbraak van de eco branding kwam er met de groots opgezette restyling campagne van British Petroleum (BP) dat haar naam opschoonde tot Beyond Petroleum. BP werd daardoor de kampioen in het “groenwassen”. Aan de eigenlijke bedrijfsactiviteiten veranderde weinig, men bleef olie oppompen en verdelen, men bleef vervuilen, maar via een handige groene marketing strategie gaf men toch de indruk dat men bekommerd was om het klimaat. Met de campagne rond de zwavelarme BP Ultimate- brandstof beloofde BP haar klanten dat de emissies voor 100% zou gecompenseerd worden. In Australië liep een campagne van BP voor natuurherstel : “Elke keer dat je tankt, help je de natuur” was de slogan… Eén van de grootste offsetting campagnes tot nu toe was deze van het automerk Landrover in samenwerking met Climate Care : ook voor de extra vervuiling veroorzaakt door terreinwagens, werden compensaties aangekocht.
De ecologische aflatenhandel richt zich de laatste tijd meer en meer op particulieren. Als je zondigt tegen milieu en klimaat kan je vergeving van je ecologische zonden kopen. Bij de Engelse Carbon Neutral Company kan je alle soorten van vervuilende activiteiten compenseren: van vlieg- en autoreizen tot zelfs de klimaatkost van trouwpartijen. De “carbon offset” markt is in het jaar 2006 geëxplodeerd: meer dan 110 miljoen euro aan ecologische aflaten werd verhandeld, 300% meer dan in 2005. Offsetting is big business geworden. ‘C02-neutraal’ is dan ook hét nieuwe woord van 2006. CO2-neutrale producten zijn de nieuwe rage. Door de aankoop van een klimaatvriendelijke T-shirt bespaar je 15 kg CO2. Maar waar gaat het dan over: over ecologisch textiel, ecologische productie of CO2-compensatie?
Wil dat nu zeggen dat de vele investeringen in herbebossing of alternatieve energie in armere landen allemaal moeten verketterd worden? Geenszins. Maar het is wel nodig het kaf van het koren te scheiden. Nieuwe organisaties als ‘Carbon Trade Watch’ zetten zich in om wereldwijd fraude met milieucompensaties aan te klagen of om samen met NGO’s uit het zuiden aandacht te vragen voor kwalijke neveneffecten van goedbedoelde compensatieprojecten. Ook de meer officiële compensatieprojecten komen daarbij in het vizier : de Europese emissiehandel waarbij bedrijven extra emissierechten kunnen kopen, investeringen in sinks (bossen) in klimaatprogramma’s en Clean Development-projecten waarmee landen en bedrijven uit het Noorden kunnen investeren in klimaatprojecten in het Zuiden.
Ook in de middeleeuwen was de gouden regel al dat aflaten maar zin hadden als je eerst te biechten ging, echt berouw betoonde en je leven beterde. Maarten Luther ging nog een stap verder: hij verwierp niet alleen de hele aflatenhandel, maar ook de pretentie van de kerkprelaten dat zij in de plaats van God konden treden om zonden te vergeven. “Met de Planeet kan je niet onderhandelen”, zegt de groene denker Mark Lynas. Hebben politici of bedrijven de macht om vervuilingsrechten toe te staan en de penitentie te bepalen? Of is naast een groene revolutie, ook een groene reformatie nodig?
Vorige woensdag nam ik deel aan een politiek vormingsmoment, georganiseerd door het Sint-Lodewijkscollege in Lokeren. De school nodigde telkens twee politici van zeven partijen uit (CD&V, VLD, Spa, Spirit, NVA, Groen!, VB).
De leerlingen van het zesdejaar werden in kleine groepjes verdeeld, en per groepje werd een kwartier lang een politica/cus onder vuur genomen. Elke 15 minuten moesten we doorschuiven naar het volgende groepje leerlingen. Elke politica/us werd zo door 7 groepen ondervraagd.
Voor Groen! waren Stefaan Van Hecke en ikzelf van de partij. Ik kreeg veel vragen over het klimaatprobleem en de oplossingen die ik in het klimaatplan van Groen! had uitgewerkt. Maar het ging ook over andere thema's als sociale zekerheid en inspraak, ook van leerlingen.
Na de zeven ondervragingsrondes, trokken de 139 zesdejaars naar de stembus om hun stem uit te brengen. Tot onze eigen aangename verbazing haalden we maar liefst 32,5 procent van de stemmen! De volledige uitslag: (1) Groen! 32,5% (2) VLD 23% (3) CD&V 13,5% (4) Spirit 9,5% (5) VB 9,5% (6) NVA 7% en tot slot (7) SP.a 5%.
Onze visie op economie en energie slaat dus duidelijk aan. Leerlingen voelen wel wat voor een economie die rekening houdt met grenzen en fundamenteel solidair is, en die niet alleen is gebaseerd op ongebreidelde economische groei. De concrete maatregelen uit het klimaatplan, of het nu om energiebesparing of energievernieuwing gaat, vonden ook weerklank. Ik kreeg een paar keer de opmerking dat het allemaal zo logisch klonk, en dat het dus onlogisch is dat onze regeringen deze maatregelen niet nemen. Ik kan ze alleen maar gelijk geven.
Een mooi resultaat dat doet hopen op een fijne verkiezingsuitslag op 10 juni!
De man schreef meer dan 50 boeken, sommige werden in meer dan 40 talen vertaald. Hij is daarmee een van de meest gepubliceerde schrijvers ter wereld. Hij is een van de globale denkers die analyse koppelt aan concrete actievoorstellen.
Hij is gastspreker op het Davos World Economic Forum, maar zegde toe om even te stoppen in Brussel om in het Europees Parlement over zijn Plan B te vertellen. Plan B is zijn alternatief voor Plan 1, of business as usual. Hieronder publiceer ik een samenvattende vertaling uit de losse pols van hoofdstuk 12 “Building a New Economy” van zijn boek Plan B 2.0.
De ecologische revolutie volgens Lester Brown
De globale economie herstructureren volgens ecologische principes vormt eigenlijk de grootste investeringsopportunititeit in de geschiedenis, zegt Lester Brown. Qua grootteorde kan men de ecologische revolutie vergelijken met de landbouw- en industriële revoluties die we al hebben gekend.
De landbouwrevolutie maakte de omslag van een nomadische levensstijl gebaseerd op jacht en verzamelen van voedsel, naar een een gesettelde levensstijl gebaseerd op het bewerken van grond. Hoewel de mens begon met landbouw als een extraatje bovenop jagen en verzamelen, verving landbouw algauw volledig deze nomadische activiteiten. Uiteindelijk zorgde de landbouwrevolutie ervoor dat 10% van de beschikbare ruimte aan steppe en woud werd gebruikt en omgeploegd om te planten en te oogsten. In tegenstelling tot de jager-verzamelaarcultuur die slechts weinig impact had op het leefmilieu, leidde deze nieuwe landbouwcultuur tot een transformatie van het aardoppervlak.
De industriële revolutie duurde in totaal ongeveer 2 eeuwen, en in sommige landen volstrekt ze zich nog of bevindt ze zich in een vroege fase. Aan de grondslag ervan lag een omslag van hout naar fossiele brandstoffen, een omslag die de massale expansie van economische activiteiten heeft ingezet. Het grote verschil in beide revoluties zit hem in het feit dat deze keer gebruik gemaakt werd van de zonne-energie, opgeslagen onder de vorm van fossiele brandstoffen beneden het aardoppervlak. Waar de landbouwrevolutie het aardoppervlak van uitzicht veranderde, zorgt de industriële revolutie voor een transformatie van de atmosfeer.
De hoge productiviteit die door de industriële revolutie mogelijk werd gemaakt, maakte enorme creatieve energie vrij. Ze zorgde ook voor nieuwe levensstijlen, en was en is ook synoniem ook voor het meest destructieve tijdvak sinds mensenheugnis op vlak van milieu, wat uiteindelijk de wereld op het spoor zet van economische terugval.
De ecologische revolutie is te vergelijken met de industriële revolutie in die zin dat de omslag zal zijn gebaseerd om een shift naar nieuwe energiebronnen. En net zoals de vorige revoluties zal de ecologische revolutie de hele wereld veranderen.
Er zijn verschillen in schaal, tijd en oorsprong tussen deze drie revoluties. In tegenstelling tot de eerste twee, zal de ecologische revolutie verlopen over een samengedrukt tijdsvak van enkele decennia. De andere werden gestuwd door nieuwe ontdekkingen, of technologische uitvindingen. Deze revolutie echter, die weliswaar zal worden mogelijk gemaakt danzij nieuwe technologische innovaties, wordt deze gestuwd door onze behoefte om vrede te sluiten met de natuur.
Nog nooit stonden we voor investeringsopportuniteiten als vandaag. De 1,7 triljoen dollar die de wereld vandaag spendeert aan olie, vandaag de belangrijkse energiebron, biedt inzicht over hoeveel we kunnen investeren in andere energiebronnen in een ecologische economie. Hét verschil tussen de investeringen in fossiele brandstoffen en die in windkracht, zonne-energie, en geothermische energie, is dat deze laatsten onuitputtelijk zijn.
Voor ontwikkelingslanden die vandaag grotendeels afhangen van ingevoerde olie, zijn de nieuwe energiebronnen veelbelovend: ze zullen immers heel wat kapitaal vrijmaken dat kan worden geïnvesteerd in binnenlandse energiebronnen. Slechts weinig landen beschikken over eigen olievelden, maar in elk land waait er wind en schijnt de zon. Er wordt enkel nog te weinig of geen gebruik van gemaakt. Uitgedrukt in economische ontwikkeling en jobcreatie, betekenen deze energiebronnen niet minder dan een godsgeschenk. Investeringen in energie-efficiëntie zullen boomen om de simpele reden dat ze winst genereren. In zowat alle landen betekent energiebesparing de goedkoopste energiebron.
De ecologische revolutie zal zich manifesteren in élke sector van de globale economie. In deze nieuwe economie zullen sommige ondernemingen winnen, andere verliezen. Degenen die meebouwen aan deze nieuwe economie zullen winnaars zijn. Zij die deze historische afspraak missen, dreigen naar de geschiedenis te worden verwezen.
Sorry voor jou Johan, maar het ecologisme is een volwaarde politieke stroming in België en bij uitbreiding Europa, naast de christendemocratie, het liberalisme, de sociaaldemocratie en zelfs het nationalisme. Je hoort het wellicht niet graag, maar overal in Europa zijn groene partijen als politieke poot van de ecologische beweging actief. En Groen! is in Vlaanderen de politieke tak van de Vlaamse ecologische beweging.
De verbetenheid waarmee je het bestaansrecht van Groen! wil bekampen, is ook onbegrijpelijk. Nog nooit heb ik, en bij uitbreiding gans Groen!, het bestaansrecht van een partij als de sp.a in vraag gesteld. Integendeel, ik vind de sp.a heel hard nodig, als sociaal-democratische actor in het politieke landschap.
Het is ook bijzonder flauw om nog maar eens verkeerde info te verspreiden over de groenen in de VS. Neen, het is niet de schuld van de groenen dat Bush aan de macht is. Dat is hetzelfde zeggen als zou de sp.a verantwoordelijk is voor de oorlog in Irak, gezien de grote rol van sociaaldemocraat Blair in deze. Maar zoiets zeg ik niet, wegens de graad van belachelijkheid van zo'n non-argument.
Het is ook nuttig voor jou om weten dat het niet door de Amerikaanse Green Party en hun presidentskandidaat Ralph Nader komt dat de Democraten in 2000 het presidentschap hadden verloren. Democratisch presidentskandidaat Al Gore behaalde immers 539.898 stemmen méér dan George W. Bush, alleen werd Gore geen president omdat het Hooggerechtshof besliste de hertellingen stop te zetten en de uitslag van de gekende cijfers op dat ogenblik als het officiële resultaat te erkennen. Het Hooggerechtshof baseerde zich daarvoor op het principe van de gelijke behandeling. Officieel haalde daarmee George W. Bush in Florida 537 stemmen meer dan Al Gore.
Het verhaal is zelfs sterker: dankzij Nader zijn uiteindelijk heel veel Amerikanen wél gaan kiezen, en ze hebben daarbij niet op de Republikeinen gestemd zoals ze oorspronkelijk van plan waren, maar op de groene partij. Nader snoepte met andere woorden stemmen weg van de Republikeinen, niet van de Democraten.
En dan de uitspraak als zouden er reeds ecologisten in het parlement zitten, namelijk bij de sp.a. Ik stel alleen maar vast dat minister Tobback (sp.a) de Kyotonorm niet haalt (en dat gaat om ocharme 7,5% minderuitstoot t.a.v. 1990, terwijl elke wetenschapper erop hamert dat België moet gaan naar 80% minderuitstoot in 2050), dat toen jij nog Noordzeeminister was in één pennentrek de ganse Noordzee windturbinevrij hebt gemaakt, dat de sp.a er meer heeft voor gezorgd dat de vervuilende steenkolencentrales langer mogen draaien (in plaats van ze meteen te sluiten, halen we in één klap Kyoto). Wreed ecologisch vind ik dat allemaal niet.
Tot slot. Je programma overgieten met een groen sausje is ruim onvoldoende. Wat politieke marketing op de groene flank evenmin. Wat we wél nodig hebben om de grootse uitdagingen van de 21ste eeuw het hoofd te kunnen bieden, zijn radicale, ecologische oplossingen. En daarvoor zijn ecologisten nodig, in Kamer en Senaat. Zie in ons dan ook een medestander, geen tegenstander. In plaats van op ons te schieten, stel ik voor dat je je wapens richt op de echte politieke tegenstanders: rechts en extreem-rechts.
Ik kijk dan ook heel nieuwsgieruig uit naar je ideologisch congres dit weekend.
Oeioei... de meeste socialisten zien jullie nog zo graag ! Al zijn sommige een beetje in hun gat gebeten omdat jullie niet met 'ons' willen meedoen. Toch bewonder ik die eigenheid van Groen!. Op korte termijn misschien niet zo'n goede zet, maar - naar mijn mening - op lange termijn wel.
Al ben ik ook wel een beetje van mening dat als Groen! samenwerkt met sp.a ze meer van hun punten kunnen doordrukken. Als jullie - excuseer mijn woordgebruik - nu koppig blijven raakt er misschien geen enkel punt door.
Kort ding om mijn visie uit te tikken en uit te leggen....
Toch ben ik van mening dat partijen van hun eigen sterkte moeten uitgaan en hou ik niet zo van kartelvorming. Al is het voor mij vreemd om twee partijen die deels dezelfde doelgroep hebben zo ver van elkaar gaan staan. Ik berust me dan ook in het feit dat politieke spelletjes het ideaal altijd zullen belemmeren.
@ outro: ik vraag niet liever dan meer samenwerking. Blijven bashen op Groen! toont echter aan dat jullie voorzitter iets anders wil.
Om het met de woorden van Joke te zeggen (http://jokevandeputte.blogspot.com): Mensen overtuigen van het linkse gedachtegoed zal niet lukken wanneer de Sp.a overal verkondigt dat Groen! niet nodig is, en de Sp.a de enige linkse en ecologische partij is die iets zal kunnen bereiken. Voor de linkerzijde is het belangrijk dat er alternatieven zijn. Wie het op belangrijke punten niet eens is met de Sp.a kan nu nog terecht bij een partij links van de Sp.a, namelijk Groen! Dit geldt voor wie het niet eens is met het generatiepact, of met de zorgverzekering zoals ze nu georganiseerd is (iedereen draagt 25 euro bij, ongeacht het inkomen, terwijl Groen! ijvert voor een procentuele bijdrage, waardoor wie veel verdient meer bijdraagt dan wie weinig verdient).
Wie nog meer wil weten (of wil zien bij wie ik de mosterd heb gehaald) over deze tak van de economische wetenschappen, kan ik het colloquium over ecologische economie dat de denktank Terra Reversa samen met het Universitair Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking (UCOS) en Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling (VODO) op 24 februari organiseren aan de VUB.
Er wordt dan dieper ingegaan op de vraag wat ecologische economie inhoudt, wat de gevolgen voor Noord en Zuid zijn en hoe we de omslag kunnen maken naar een ecologische economie.
Een aanrader, want er komt schoon volk. Prof. Jeroen van den Bergh geeft een overzicht van wat onder ‘ecologische economie’ wordt verstaan. Daarbij komen elementen uit de economie, ecologie, ethiek en (sociale) wetenschappen aan bod. Hij gaat onder andere na wat het verschil is met de neoklassieke milieueconomie door dieper in te gaan op de discussies over duurzame ontwikkeling, grenzen aan de groei, het huidige milieubeleid en internationale handel.
Andrew Simms staat aan het hoofd van het Climate Change Programme aan het New Economic Foundation (NEF) in Londen. Op zijn naam staan belangrijke publicaties over klimaatsverandering, globalisatie en localisatie, ontwikkeling, financiële en ecologische schuld. Hij bespreekt de gevolgen van de ecologische economie voor het Noorden. Daarbij ontwikkelt hij het concept van het Sustainable Adjustment Program (SAP) voor het geïndustrialiseerde Noorden.
Joan Martinez Alier is stichter en voorzitter van de International Society of Ecological Economics (ISEE). Zijn boek Environmentalism of the Poor legt een rechtstreeks verband tussen het armoedeprobleem en het ecologische vraagstuk. Door hun economische logica en taal over te nemen, verplichtte hij beleidsmakers om rekening te houden met zijn ideeën.
Saskia Sassen gaat na welk politiek en maatschappelijk draagvlak ecologische economie nodig heeft. Ze stelt zich de vraag welke instellingen nodig zijn op nationaal, internationaal en mondiaal niveau. Daarnaast bespreekt ze hoe het gangbare discours doorprikt kan worden en wat de vooruitzichten zijn van een culturele revolutie. Ze vertrekt daarbij vanuit het begrip ‘tegenhegemonie’ en gaat concreet na hoe zo’n tegenhegemonie gerealiseerd kan worden.
Je kan je inschrijven via de website van VODO (www.vodo.be)
Vandaag en volgende week verschijnt in weekblad Knack een reeks interviews met vijf jonge politici. Eén centrale vraag: als je morgen een burgemanifest zou schrijven, wat moet daar dan zeker in staan? Knack contacteerde mij als groene politica. De weerslag van het interview afgenomen door journalist Joël De Ceulaer publiceer ik hieronder.
‘Klassieke recepten deugen niet meer’
De economie is niet iets is wat je overkomt, maar iets waarvoor je kiest, zegt Els Keytsman. ‘België moet tegen 2050 klimaatneutraal worden, en de overheid mag de verantwoordelijkheid daarvoor niet afschuiven op de individuele burger.’
DOOR JOËL DE CEULAER
‘We moeten terug naar de inhoud. De laatste jaren ging het in de politiek over de verpakking, over de waan van de dag, het ideetje van de week. Terwijl we net weer nood hebben aan grote verhalen, aan ideologie. Aan een antwoord op de vraag: hoe willen we dat onze maatschappij eruit ziet, welke kant moet het op met onze wereld? Dáárover gaat het in de politiek.
Mijn manifest is een ecologisch manifest. De milieucrisis is de belangrijkste uitdaging voor de komende jaren. Als we binnen dit en vijftien jaar geen radicale omslag maken in onze manier van produceren en consumeren, dan zijn de gevolgen niet te overzien. Ons klimaat dreigt een aantal drempelwaarden onherroepelijk te overschrijven, dus het is cruciaal dat we nu al de juiste keuzes maken. De debatten over ‘progressief’ versus ‘conservatief’ zijn voor mij achterhoedegevechten. Wat we nodig hebben zijn ecologische oplossingen.
Ecologie is een verhaal van verwevenheid, verbondenheid. Het individu is belangrijk, maar alles wat we doen heeft ook een impact op het leven van vele andere mensen. Als westerlingen vormen wij 20 procent van de wereldbevolking, en veroorzaken wij 80 procent van de uitstoot. Dat is onaanvaardbaar. We moeten streven naar een rechtvaardige herverdeling. Het liberalisme en het socialisme hebben een grote betekenis gehad. Het liberalisme is een belangrijke emancipatorische beweging geweest, die ons vrijheid en vooruitgang heeft gebracht. Het socialisme heeft daar de sociale burgerrechten aan toegevoegd. Maar vandaag mis ik de ecologische burgerrechten. Op alle niveaus, zowel mondiaal als nationaal. Mensen hebben recht op schoon drinkwater, een proper leefmilieu, een fatsoenlijk geïsoleerde woning, gezonde voeding, enzovoort.
We moeten naar een groen bnp. Het is heel merkwaardig, maar als je alleen maar naar het bruto nationaal product kijkt, dan is alles wat geld kost of geld opbrengt goed voor de economie. Ook milieuvervuiling, ironisch genoeg. Terwijl dat natuurlijk nergens op slaat. Klassieke economen kunnen alleen optellen, ze trekken nooit af. Een groen bnp wordt anders berekend. Dingen die niet goed zijn voor de maatschappij, worden ervan afgetrokken. En dingen die wel goed zijn voor de maatschappij maar die geen geld kosten, zoals mantelzorg, worden erbij opgeteld.
We lijden aan een neurotische groeidwang. En daar moeten we vanaf. De neoliberale recepten die de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds nu al jaren opleggen aan landen die het moeilijk hebben, wérken niet. Dat zeg ik niet alleen, ook de Amerikaanse topeconoom Joseph Stiglitz schrijft dat. Heel veel landen zijn door die recepten in een nog diepere crisis terecht gekomen. Dat komt omdat die klassieke economische theorieën niet kloppen. Ik heb zelf economie gestudeerd en geloof me: de homo economicus is een karikatuur, een concept dat economen hebben uitgevonden. Zij gaan ervan uit dat in de vrije markt elke consument over alle nodige informatie beschikt en op een volstrekt rationele wijze een keuze maakt. Maar dat is niet zo. Niemand beschikt over alle informatie. En niemand is alleen maar een rationele, calculerende burger.
De klassieke recepten deugen niet meer. Ook niet die van de klassieke milieueconomen. Omdat het ook liberale recepten zijn: ze willen op alles een prijs plakken, ook op milieuvervuiling. Nu zul je mij nooit horen pleiten tegen het principe dat de vervuiler betaalt. Ecofiscaliteit is een noodzakelijke ingreep, maar het is niet voldoende. Ik vind het bijzonder positief dat premier Verhofstadt het klimaatprobleem eindelijk erkent en er iets aan wil doen. Maar als hij in ruil voor de milieufiscaliteit de vennootschapsbelasting wil laten dalen, ga ik niet akkoord. Je mag nooit het principe verlaten dat je belasting heft op winst. Winstbelasting ruilen voor milieubelasting is trouwens niet erg verstandig. Een milieutaks maakt zichzelf in principe overbodig: als alle bedrijven op den duur milieuneutraal werken, betalen ze geen milieubelastingen meer. Als ze dan ook geen vennootschapsbelasting meer betalen, hebben we toch een probleem. Een ander probleem is uiteraard dat milieubelastingen bijzonder asociaal kunnen zijn. Sommige mensen zullen al die duurdere producten eenvoudigweg niet meer kunnen kopen.
We moeten dus naar een radicale omslag. De overheid mag de beslissingsmacht niet zomaar uitsluitend op de markt leggen. Haast iedereen lijkt er tegenwoordig vanuit te gaan dat de markt alle antwoorden heeft. Dat je de markt maar moet laten spelen. Alsof de economie iets is dat ons overkomt. Dat is natuurlijk niet zo. Voor een economie kies je, en als overheid moet je ook andere mechanismen dan alleen maar de prijs laten spelen. Een beetje sensibilisering is bijlange niet voldoende. Zo heeft de Vlaamse minister van Leefmilieu Kris Peeters een glanzende brochure laten maken met als titel: Het klimaat verandert, en u? Een zwaktebod, want hij schuift de verantwoordelijkheid af op de individuele burger, en dat kan niet voor mij. Als overheid heb je de verantwoordelijkheid om ecologische burgerrechten voor iedereen te garanderen.
De globale uitstoot moet tegen 2050 met 60 procent dalen. En dus moeten er dwingende afspraken worden gemaakt, op elk niveau. Op mondiaal niveau is het Kyotoprotocol een goed voorbeeld van zo’n afspraak. Maar het is niet meer dan een eerste, kleine stap. Als we een temperatuurstijging met meer dan twee graden willen voorkomen, moeten we veel verder gaan. Om zulke drastische afspraken wereldwijd te kunnen afdwingen, hebben we sterke instellingen nodig. Instellingen zoals het IMF en de Wereldbank, die in staat zijn om regels te doen respecteren.
De huidige maatregelen zijn veel te vrijblijvend. Ook op Europees, nationaal en lokaal niveau moeten we onze streefdoelen verankeren in wetten en decreten. Niet alleen minister Peeters schiet tekort. Ook Bruno Tobback, onze federale minister van Leefmilieu, haalt de Kyotodoelstellingen niet. Ja, de uitstoot stijgt minder snel dan de economische groei, maar dat was niet de afspraak. En toch komen onze minister daar gewoon mee weg. Alsof er niets aan de hand is. Dat kan niet langer. De burger moet de overheid ter verantwoording kunnen roepen. En de doelstelling waarop we de overheid moeten kunnen afrekenen, is wat mij betreft heel duidelijk: België moet in 2050 klimaatneutraal zijn. Zweden heeft zich voorgenomen om een low carbon economy te worden. Zelfs bedrijven als Volvo Trucks hebben de ambitie om over afzienbare tijd klimaatneutraal te gaan werken. Dat is de juiste weg.
Het begint al in onze eigen huiskamer. Ik heb onlangs een milieuaudit laten doen, en ik viel echt achterover. Met een paar heel eenvoudige ingrepen kan ik mijn energiefactuur met tien tot vijftien procent laten zakken. Kijk maar eens rond: elk huis staat vol met apparaten die in standby staan. Mijn dvdspeler heeft zelfs geen uitknop meer. Mijn magnetron verbruikt negentig procent van zijn energie voor het klokje. Dus trek ik voortaan de stekker uit. En zo zijn er nog voorbeelden. Maar waarom zou je als overheid wachten tot elke individuele burger zijn gedrag heeft aangepast? Energie besparen is niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van de burger. Minister Tobback zou, via de wet op de productnormen, kunnen doen wat gouverneur Arnold Schwarzenegger gedaan heeft in Californië: geen producten meer op onze markt toelaten die in standby meer dan één watt verbruiken. Zo simpel is dat.
Een ecologisch verhaal is per definitie een sociaal verhaal. De armsten zijn overal ter wereld de grootste slachtoffers van onze ecologische gulzigheid. En vergeet ook niet dat de armste mensen in de slechtste huizen wonen. Als je weet dat één op de drie huizen in België niet voldoende geïsoleerd is, dan weet je dat veel mensen hun toch al zo schaarse middelen elke maand door ramen en deuren naar buiten zien vliegen. Als we de komende tien jaar 400.000 woningen renoveren, dan lossen we in één klap een stukje van de armoede op. Dat is ook goed voor de bouw, en als het goed gaat met de bouw, gaat het goed met de economie.
Het energienetwerk van de toekomst lijkt op internet. Vandaag wordt onze elektriciteit centraal geproduceerd, het netwerk van de toekomst zal decentraal zijn: veel consumenten zullen tegelijk ook producenten zijn. Met kleinere centrales per dorp of per stad, zelfs windturbines per wijk. Er bestaan al turbines voor één huis. Alleen laat de Vlaamse ruimtelijke ordening dat nog niet toe. Kernenergie is geen optie. Ook niet als wondermiddel om onze CO2-uitstoot te beperken. En ook niet met de reactoren van de vierde generatie, waar Verhofstadt nu voor pleit. We mogen dat afvalprobleem niet doorschuiven naar de volgende generaties. Dat is onethisch. Uranium groeit trouwens niet aan de bomen, en zal over enkele decennia uitgeput zijn.
De mens is meer dan een consument. Volgens de liberalen moeten wij als consument de bedrijven dwingen tot ethisch produceren. Ook andere partijen lijken in die logica mee te gaan. Een ecologist vindt dat onvoldoende. De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen. En we mogen ons lot niet in handen van een paar grote bedrijven leggen. Het kan niet dat een raad van bestuur ergens in Parijs beslist over onze energie. De overheid moet het energiebeleid weer in handen nemen. Ook op Europees niveau. Het is toch te gek voor woorden dat Europa zich bezighoudt met geluidsnormen voor grasmaaiers, en geen centraal energiebeleid heeft.
Ja, alle partijen zijn aan het vergroenen. Maar het blijft bij marketing, bij wat cosmetica op de groene flank. De andere partijen zullen nooit een echt ecologisch gedachtengoed uitdragen, om de eenvoudige reden dat ze systeemconform zijn. Ze omarmen in alle opzichten de vrije markt. Ze stellen onze manier van produceren en consumeren niet fundamenteel in vraag. Wij wel. Om een ecologische visie uit te dragen, heb je de slagkracht van een groene partij nodig.’
Dat is iets wat ik vaak te horen krijg. Dat ze wel voor het milieu zijn, maar dat dit toch een luxeprobleem is en dat beter eerst de belangrijke zaken moeten worden aangepakt. Wie blijft beweren dat een proper en gezond milieu een luxeprobleem is, ontkent echter de realiteit. Op grote of op kleine schaal, het zijn de armsten die de zwaarste prijs (zullen) betalen voor ecologische problemen, die vooral wij door onze levensstijl veroorzaken.
Maar wat is nu net zo cynisch aan milieuproblemen? De grootste slachtoffers van een veranderend klimaat zijn de mensen uit die landen die het minst bijdragen aan het probleem, maar er wel de grootste gevolgen zullen van dragen. Nog even en we zien op onze breedbeeldtv's miljoenen milieuvluchtelingen, op de vlucht voor woestijnvorming, een stijgende zeespiegel, overstromingen en stormen.
Zo ook in het voorbeeld van Nederland en Bangladesh: dat laatste land draagt haast niet bij tot de klimaatverandering, maar draagt er wel de zware gevolgen van. Nederland draagt wel in grote mate bij tot het klimaatprobleem, maar de gevolgen zullen minder zwaar zijn. Nederland investeert ook miljarden aan dijkverzwaring. Dat land heeft er ook het geld voor, terwijl Bangladesh, ook een land dat grotendeels onder de zeespiegel ligt, dat geld niet heeft.
Milieuproblemen zijn per definitie sociale problemen, en een gezond en proper milieu is allesbehalve een luxe maar een recht. Ecologische politiek gaat dan ook vooral over rechtvaardigheid. Kiezen voor een meer duurzame levensstijl is het meest sociale dat je kan doen.
Droge info vind je op mijn website.
Kletsen doe ik op Twitter.
Ik doe sociaal op Netlog en
Facebook.
Mijn 'serieuze' netwerk onderhoud ik op LinkedIn.
Van Plaxo
weet ik nog niet goed of het nu serieus is of fun.
Interessante links gooi ik op delicious.
En foto's plaats ik op Flickr.
Ann Pettifor werd geboren in Zuid-Afrika, maar werkt al sinds de jaren zestig in Londen. Ze was de drijvende kracht achter 'Jubilee 2000'. Dat is de campagne voor de kwijtschelding van zowat 100 miljard dollar derdewereldschulden, die uitgroeide tot een beweging in meer dan 100 landen en die een petitie opleverde met meer dan 24 miljoen handtekeningen. 
0 reactie(s):
:: zelf reageren ::