Voor elke euro die een poetshulp in een ziekenhuis verdient, creëert die meer dan 10 euro aan maatschappelijke meerwaarde. Kinderverzorgers genereren dan weer tussen 7 en 9,50 euro voor elke euro ze betaald krijgen. Vuilnisophalers brengen de maatschappij 12 euro op voor elke euro aan loon dat ze ontvangen.
Bankiers echter vernietigen 7 euro voor elke euro die ze creëren, marketeers vernietigen 11 euro, en fiscalisten doen het nog slechter: zij vernietigen maar liefst 47 euro voor elke euro die ze opbrengen. Deze vergelijking werd gemaakt in de studie 'A Bit Rich?' van de New Economics Foundation (nef), een Britse denktank. Die pleit voor het beter waarderen van functies. Want de jobs die nu het meest bijdragen, zijn wel het laagst betaald (en omgekeerd).
Maatschappelijke return on investment
Nef wilde weten welke maatschappelijke bijdrage zes verschillende jobs produceren. De denktank gebruikte hiervoor de waarderingstechnieken van het concept 'social return on investment', en kwantificeerde dus de sociale, ecologische en economische waarde die deze zes functies genereren (of vernietigen).
Voor de financiële sector berekende nef de gemiddelde jaarlijkse bijdrage van de Londense City aan de Britse economie, de fiscale bijdragen van de financiële sector aan de schatkist, en de werkgelegenheid die de financiële sector produceert. Deze positieve effecten werden echter teniet gedaan door de kosten van de huidige financiële crisis (veroorzaakt door risicovolle activiteiten van bankiers), en daarbovenop de overheidsuitgaven die werden gedaan om die crisis het hoofd te bieden. De crash vernietigde maar liefst alle opbrengsten van de voorbije 20 j.
Wat betreft de marketeers berekende nef de maatschappelijke kost van overconsumptie. Men citeert de economist John Kenneth Galbraith, die argumenteerde dat reclame leidt tot een vraag die sociaal en ecologisch overbodig is ('wants') wanneer aan de primaire behoeften al lang is voldaan ('needs'). "We have calculated the costs to society of obesity, anxiety-related mental health problems and indebtedness"legt nef verder uit.
Poetshulpen dragen dan weer bij tot een betere volksgezondheid omdat ze ziekenhuizen hygiënisch houden. Vuilnisophalers werken mee aan recycling en zorgen ook voor lagere CO2-emissies. Kinderverzorgers maken het mogelijk voor de beide ouders om uit werken te gaan.
Mythes doorprikt
Nef doorprikte met dit rapport ook aantal gangbare mythes: - inkomensverschillen zijn niet fundamenteel, zo lang men de armoede maar bestrijdt - hoge salarissen zijn nodig om talent aan te trekken en vast te houden - hoogbetaalde werknemers werken een pak harder - de private sector werkt efficiënter dan de publieke sector, vandaar de inkomensverschillen - als we de rijken teveel belasten, vluchten ze naar het buitenland - rijke mensen dragen meer bij aan de samenleving - sommige banen schenken meer voldoening, zodat ze minder beloning behoeven - salarissen belonen altijd de onderliggende winstgevendheid
De nef-studie toont aan dat maatschappelijk belangrijke jobs vandaag flink onderbetaald worden. Volgens nef zou er een positieve en directe relatie moeten bestaan tussen het loon dat wordt uitbetaald en de waarde die een job genereert voor de maatschappij. Ongelijkheden, ook die in inzake loonsvoorwaarden, zitten echter ingebakken in de structuur van ons economisch model. Er is dus een fundementele hervorming nodig van de loonstructuren om zo de maatschappelijke waarde van jobs beter te herkennen en erkennen.
Eilís Lawlor, het diensthoofd van het 'valuing what matters’ team bij NEF, stelt het als volgt: "Pay levels often don't reflect the true value that is being created. As a society, we need a pay structure which rewards those jobs that create most societal benefit, rather than those that generate profits at the expense of society and the environment."
Beter waarderen wat belangrijk is
Nef doet enkele beleidsaanbevelingen. Er zou een "high pay" commissie kunnen worden ingesteld, die kan nagaan wat de maximale nationale loonspanning zou moeten zijn. Een transactietaks reduceert dan weer hoog risicogedrag en onduurzaam verhandelen. Via taksen kan de overheid zorgen voor prijzen die de sociale en ecologische waarde beter reflecteren. Een doorgedreven progressief belastingssysteem zorgt tot slot voor een betere herverdeling.
Bronnen: Telegraph, BBC World Service, Financial Times, Guardian, NEF
Ondanks de prangende uitdagingen waar we voor staan (klimaatcrisis, milieucrisis, economische crisi) gaat de verkiezingscampagne over... niets. Gelukkig organiseren geëngageerde mensen interessante activiteiten. Zo komt Ann Pettifor op 15 juni een MO*lezing verzorgen. Een absolute aanrader!
‘Ann Pettifor heeft de wereld al één keer veranderd; nu zou ze dat graag nog eens overdoen’ aldus The Ecologist van april 2009 in het artikel 'The Visionaries', of hoe 10 visionaire mensen met 10 grote ideeën een betere wereld schetsen, onder wie dus ook Ann Pettifor. Deze merkwaardige vrouw poneert de uitdagende stelling dat er wel degelijk manieren zijn om de economische, sociale en ecologische crisissen van vandaag op te lossen. Alleen moeten we daarvoor niet opkijken naar de G20 of G7, maar luisteren naar creatieve denkers en doeners.
Ann Pettifor werd geboren in Zuid-Afrika, maar werkt al sinds de jaren zestig in Londen. Ze was de drijvende kracht achter 'Jubilee 2000'. Dat is de campagne voor de kwijtschelding van zowat 100 miljard dollar derdewereldschulden, die uitgroeide tot een beweging in meer dan 100 landen en die een petitie opleverde met meer dan 24 miljoen handtekeningen.
Pettifor schreef vorig jaar mee aan het eerste voorstel van de 'Green New Deal', wellicht het best onderbouwde en uitgewerkte plan tot nu toe om de gecombineerde voedsel-, klimaat-, financiële en economische crisissen aan te pakken. Pettifor voorspelde de huidige financiële crisis in 2003, en werkte dat in 2006 uit in The Coming First World Debt Crisis. Ze blogt ook over dit thema op debtonation.org
Thomas Leysen (topman Umicore, voorzitter VBO, voorzitter Raad van Bestuur Corelio) is respondent. Hij publiceerde op 23 april nog een opvallende opiniebijdrage in De Standaard onder de titel De groei zal groen zijn. Leysen zal zijn eigen visie op een Green New Deal formuleren en aangeven waarin de visie van een (multinationale) ondernemer verschilt en overeenstemt met die van een mondiale activitste.
Praktisch * maandag 15 juni om 19u30 – deuren open om 19u * Beursschouwburg, A. Ortsstraat 20-28, 1000 Brussel * Inkom: € 5 * Organisatie: MO* ism Vlaams-Nederlands Huis deBuren. * Partners: Beursschouwburg, Kaaitheater, Zuiderpershuis, Vooruit en Canvas. * Met de steun van: Bond Beter Leefmilieu, WWF, Greenpeace en Friends of the Earth
Iedereen die geïnteresseerd in ecodesign, cradle to cradle, duurzaam ontwerpen, mensen die werken in een modebedrijf, de industrie, architechten, designers,... en iedereen die op zoek is naar trendy kleding gemaakt met respect voor mens en milieu, noteert alvast zaterdag 8 november in zijn of haar agenda.
Met People for Earth organiseren we dan een event 'ecodesign & ecofashion'.
We vragen aan eerst aan mensen uit de administratie (Wouter Ulburghs, OVAM), het onderwijs (Filip Burgelman, KHM) en het bedrijfsleven (Serge de Gheldere, Futureproof/ed) of ecologische en sociale innovatie inderdaad de motor voor duurzame tewerkstelling kan zijn. Of is de oplossing kiezen voor ‘cradle to cradle’? Kan men tegelijk het milieu verbeteren en de economie een nieuwe ‘boost’ geven? Kunnen deze theorieën worden omgezet worden in praktijk? Kunnen we producten zo ontwerpen dat ze geen vervuiling of afval meer opleveren, en bijdragen tot een beter milieu en meer welzijn?
Gastvrouw is Freya Piryns, senator. Sarah Debaise zorgt voor de muzikale omlijsting. Meyrem Almaci, Kamerlid, voert het slotwoord. Doorlopend is er een ecomarkt. Voor de fashionista's: we sluiten af met een heuse ecofashionshow - hippe en coole ecokledij voor jong en oud.
Afspraak dus op 8 november, 9u30, De Stroming, Nationalestraat in Antwerpen.
Samen met Peter Tom Jones en Vicky Demeyere schrijf ik een reeks artikelen in Oikos. Met de rubriek 'Terra Reversa' onderzoeken we per thema hoe men kan komen tot een totale ‘systemische’ omkering van het courante wereldbeeld en hoe men de ondersteunende politieke, economische en technologische structuren kan veranderen.
Uiteraard is ons denkkader dat van de ecologische economie. We hanteren hierbij het model van de 4 E’s als richtsnoer voor een effectieve duurzaamheidstransitie: enable, exemplify, encourage, engage.
In vier sectoren samen is onze consumptie verantwoordelijk voor minstens 70% van onze totale milieu-impact: voeding, mobiliteit, wonen en recreatie/reizen. In een vorige aflevering van deze rubriek namen we reeds de sector voeding onder de loep; in de bijdrage van het net verschenen meest recente nummer bekijken we het consumptiedomein mobiliteit. Op welke manier doet zich de problematiek voor, wat zijn de barrières voor meer duurzame patronen, en hoe kunnen alle relevante stakeholders de 4 E’s concreet realiseren?
De volledige tekst kan je nu lezen op de website Yabasta. Een abonnement op Oikos nemen is natuurlijk ook een schitterend idee!
Energiebesparen is vaak poepsimpel. Ongeveer 7 à 13% van het verbruik van elektriciteit door Westerse huishoudens wordt immers gewoonweg verspild aan standbyverliezen, en die zijn in hun totaliteit gigantisch. Voor Amerikanen betekent dit een jaarlijkse onnodige elektriciteitsfactuur van 3 miljard dollar en het onnodig laten draaien van 18 doorsnee elektriciteitscentrales. Een gemiddeld gezin kan dan ook gemakkelijk 72% van het standbyverbruik besparen mocht het enkel elektrische apparaten gebruiken die slechts 1 Watt verbruiken in de standby-stand. Technisch zijn deze toestellen ook perfect mogelijk te produceren. Ik heb dan ook nooit begrepen waarom de markt overspoeld mag worden met energieverslindende elektro en kantoorapparaten.
Al in 1999 ontwierp het Internationaal Energie Agentschap de 1-Watt-regel als norm voor stand-by consumptie. In de Verenigde Staten is deze norm zelfs al verplicht. Oud-president Bush legde deze norm op na de Californische energiecrisis voor de aankopen door Amerikaanse overheidsinstellingen. En sinds januari 2005 gelden in het Californië van gouverneur Schwarzenegger gelijkaardige verplichte productnormen. DVD-spelers die in stand-by meer dan 3 Watt verbruiken, mogen niet meer verkocht worden. Voor adapters geldt sinds 2007 een norm van 0,75 Watt in 2007 en 0,50 Watt in 2008.
Vandaag kreeg ik -eindelijk!- fantastisch nieuws in de mailbox. De Europese commissie heeft nu ook zo'n normen aangenomen. Experts van de 27 EU-lidstaten stemden maandag in met een verordening die nieuwe normen vastlegt voor televisietoestellen, magnetrons, computers, ovens en andere huishoudelijke toestellen en kantoorapparaten. Naargelang hun functionaliteit mogen deze toestellen vanaf 2010 in stand-by maximaal 1 tot 2 Watt verbruiken. En vanaf 2013 wordt het maximale energieverbruik nog eens gehalveerd naar 0,5 tot 1 Watt.
Blijkbaar wilden de experts van de Europese Commissie ook een aan/uit knop op de toestellen verplichten. Veel toestellen kan je vandaag zelfs niet meer uit zetten, enkel in slaapstand zetten is nog mogelijk, wat betekent dat veel stroom verspild wordt. Maar blijkbaar verzetten enkele producenten zich hiertegen.
Deze nieuwe normen vatten in de hele EU 3,7 miljard toestellen. Tegen 2020 gaat het om 4,6 miljard energiezuinige apparaten. Dit levert een besparing op die overeenkomt met het jaarlijkse energieverbruik van Denemarken. Of nog: de hoeveelheid stroom die wordt bespaard is tien keer de elektriciteitsproductie van alle windturbines die in januari in Nederland stonden opgesteld. De vermindering van de CO2-uitstoot is ook al niet min: 14 miljoen ton per jaar.
Een goede beslissing dus. De kans is groot dat de wet begin volgend jaar wordt aangenomen. Fabrikanten krijgen daarna een jaar de tijd om hun producten aan te passen. Alleen jammer dat het zo lang duurde om te kiezen voor kwaliteit.
Onderstaand artikel verscheen in het webzine van Liberales. In de tekst leg ik de link met speculatie, één van de oorzaken van de stijgende voedselprijzen (naast stijging biobrandstoffen, vleesconsumptie, duurdere olie en klimaateffecten).
Enkele jaren geleden trokken de ontwikkelingslanden aan de alarmbel: de prijzen voor landbouwgrondstoffen bereikten een historisch dieptepunt, met zeer zware gevolgen voor miljoenen achtergestelde producenten en landarbeiders. Vandaag zijn de prijzen voor voedsel hoog, de prijzen van rijst en graan bereikten zelfs recordhoogtes. Noord-Zuidorganisaties brengen een kritische analyse. Maar waren hoge prijzen voor landbouwgrondstoffen dan niet wat ze hebben gevraagd?
Noord-Zuidorganisaties voerden de jongste jaren campagne voor een hervorming van het landbouwbeleid, zowel in het Westen als in de ontwikkelingslanden. Onder meer Europese, Amerikaanse en Braziliaanse import – al dan niet gesubsidieerd – werkten prijsonstabiliteit in de hand en ontzegden kansen aan achtergestelde producenten in het Zuiden. De vraag naar een hervorming is, met de huidige hoge voedselprijzen, nog steeds relevant. Ook nu zijn de armste mensen uit de armste landen in het Zuiden het grootste slachtoffer. In veel van die landen gaat 70 tot 80% van het inkomen naar voedsel. De prijsstijgingen zullen de meest kwetsbare groepen, zoals de arme stedelijke bevolking, meestal krottenwijkbewoners, het hardst treffen. Maar ook landarbeiders of familiale boeren die niet voldoende telen om zichzelf te voeden, zijn kwetsbaar.
Maar liefst 37 landen arme landen staan op de drempel van een crisissituatie, weet de FAO, met mogelijk voedselrellen tot gevolg. Wereldwijd neemt de onrust toe: van Italiaanse mama’s die protesteren tegen de hoge pastaprijzen tot gewelddadige incidenten in landen in Azië, Afrika en Latijns Amerika. De huidige situatie is het “ultieme rampscenario voor derdewereldlanden”, volgens Jossette Sheeran, directeur van het Wereldvoedselprogramma. Robert Zoellick, voorzitter van de Wereldbank, stelt dat de hoge voedselprijzen honderd miljoen mensen rechtstreeks in gevaar brengen. Er is nog geen reden tot paniek: volgens de FAO is het perfect mogelijk om met het huidige mondiale landbouwareaal 12 miljard mensen te voeden. Er is wel reden tot serieuze bezorgdheid: reeds 840 miljoen mensen lijden honger. Het grote probleem is dat niet iedereen het hele jaar door voldoende toegang heeft tot voedsel. Dit wordt verergerd door de huidige situatie.
De oorzaken van de prijshausse zijn divers. Slechtere weersomstandigheden, deels veroorzaakt door de klimaatsverandering, de toegenomen consumptie in zich ontwikkelende landen zoals India en China, de hogere vraag naar agrobrandstoffen en de hoge olieprijzen spelen allen een rol. De rol van speculatie blijft onderbelicht, nochtans één van de belangrijkste oorzaken. Beleggers hebben geavanceerde manieren om beleggingsrisico’s te beheersen. Vooral termijnmarkten trekken speculanten aan. In plaats van de huidige marktprijs te betalen, sluiten speculanten contracten af voor grondstoffen die ze pas over 6 tot 18 maanden zullen kopen. Op die manier wordt een hoeveelheid grondstoffen op papier verhandeld die de werkelijke hoeveelheid overtreft. Onder normale omstandigheden kan speculatie de markt stabiliseren. Maar bij grote tekorten of bij overproductie versterken speculanten de heersende prijstrends en accentueren ze prijsinstabiliteit. De grotere vraag voor noodhulp zal de druk op de prijzen nog opvoeren. De Amerikaanse kredietcrisis en zwakke dollar doen beleggers in onrustige markten kiezen voor andere mogelijkheden. Vroeger was goud een veilige beleggingshaven, nu zoekt men bijkomende zekerheid bij andere grondstoffen.
Grondstoffenprijsinflatie versterkt zichzelf. Niet alleen banken en pensioenfonds zijn actief op de markt van de grondstoffen, ook steeds meer kleine investeerders springen mee op de kar. Hierbij worden ze graag geholpen door banken en beleggingsadviseurs. Elke financiële website schreeuwt het van de daken: beleg in grondstoffen. “Met grondstoffen lijkt uw portefeuille goed beschermd tegen de kredietcrisis” aldus Peter Van Maldegemen in Netto, de weekendbijlage van De Tijd. KBC biedt de kleine belegger dan weer een beleggingskorf aan die cacao, koffie, suiker, tarwe maïs en soja bevat “Zo kunt u het tekort aan voedingsmiddelen en de daaruit volgende stijging van de voedselprijzen maximaal in uw voordeel keren” luidt het enthousiast in hun reclamefolder. Het is een bewuste strategie, mee ondersteund door de centrale banken, om Wall Street terug op de been te helpen. “It is the great bull market of the Noughties” stelt Iain Macwhirter in New Statesman. En, voegt hij eraan toe, wie behoort tot de 2,8 miljard mensen die moet leven van minder dan 2 dollar per dag, betaalt deze winsten met het leven. Beleggen in honger: pensioenfondsen, banken, hefboomfondsen en durfkapitaalgroepen worden gedreven door winst, en niet door ethiek. Vandaar dat er stemmen opgaan om dergelijke speculatie een halt toe te roepen.
De huidige situatie zou de kans kunnen bieden om meer te investeren in duurzame landbouw, hetgeen cruciaal is om de Millenniumdoelstellingen te behalen. Zowel Noord als Zuid zouden hier meer aandacht moeten voor hebben. Als zij voldoende investeren in landbouw, kunnen landen die voorheen afhankelijk waren van voedselhulp, evolueren tot autonome of zelfs voedselexporterende landen, zoals Zambia of Malawi de afgelopen jaren. Hogere prijzen kunnen ook een stimulans zijn voor kleinschalige boeren om te moderniseren, hun productiviteit op te drijven en te kiezen voor duurzame landbouw. Ontwikkelingssamenwerking zou voldoende middelen moeten reserveren voor capaciteitsopbouw en kennisversterking. Toch ging tot vandaag slechts een klein deel (4 procent) van de totale ontwikkelingshulp voor Afrika naar de ontwikkeling van landbouw.
Vandaag wint de idee steeds meer terrein dat de kleinschalige duurzame landbouw de beste manier is om voedsel te produceren. Het World Development Report 2008 van de Wereldbank stelt dat de groei van het BNP door landbouw effectiever is om het inkomen van extreem arme mensen te verhogen dan BNP-groei door andere sectoren. De Wereldbank pleit ook voor meer investeringen in kleinschalige landbouw in het Zuiden, het ontwikkelen van netwerken van kleinschalige landbouworganisaties en het ondersteunen van die netwerken, zodat ze meer politieke macht en marktmacht verkrijgen. Waarmee we zijn aanbeland bij de eisen van de campagne ‘Boeren strijden tegen vrijhandel’ van 11.11.11, Vredeseilanden en Oxfam-Wereldwinkels. Vrijhandel heeft niet geleid tot een leefbaar evenwicht in de prijzen. Integendeel: grondstoffenproducerende landen hebben niet langer de middelen om zich tegen prijsinstabiliteit te wapenen. Net als de Afrikaanse Unie willen deze Noord-Zuidorganisaties dat de Wereldhandelsorganisatie (WTO) maatregelen neemt om de markt te reguleren: instrumenten om het aanbod te beheersen, technische bijstand, financiële ondersteuning, toegankelijke informatie over de grondstoffenmarkten in landbouwproducten. Vlaamse, Belgische en Europese overheden zouden het ontwikkelen van producentennetwerken en producentenorganisaties in het Zuiden moeten ondersteunen.
Via Ontwikkelingsprogramma’s kunnen meer investeringen in infrastructuur, energie, en krediet mogelijk worden gemaakt. Een herstel van de internationale grondstoffenakkoorden tenslotte, kan speculatie tegengaan.
Zweden doet veel beter dan Kyoto-doelstellingen. Het Scandinavische land heeft tussen 1990 en 2006 9% minder broeikasgassen uitgestoten, terwijl het Kyotoprotocol de uitstoot met 4% mocht doen... stijgen. Dat komt neer op een vermindering van 12,7 procent betekent in het kader van het Kyoto-protocol.
Volgens het Kyoto-protocol moeten de industrielanden de uitstoot van broeikasgassen in de periode 2008-2012 met 5 procent doen dalen in vergelijking met het referentiejaar 1990. Voor België bedraagt de doelstelling 7,5% minderuitstoot, en ziet er helaas naar uit dat we die niet gaan halen.
Zweden dus wel, en hoe. Nochtans is Zweden een energie-intensief land door zijn koude klimaat en hoge levensstandaard. De regering voert ondertussen de kernuitstap door (in 2005 werd nog de centrale van Barsebäck bij Malmö definitief stilgelegd). En het land heeft in dezelfde periode een grote economische groei gekend.
Hoe doen die Zweden dat? Eerst hebben ze zichzelf opgelegd om tegen 2020 niet langer afhankelijk te zijn van olie. Onlangs liet het land weten dat het de uitstoot van broeikasgassen in 2020 met minstens 30% wil hebben teruggedrongen - veel ambitieuzer dan de 20% waar de Europese Unie op mikt. Hiervoor voert de regering een politiek van energiebesparing en energie-efficiëntie en hernieuwbare energiebronnen.
De doelstelling is om de gehele energievoorziening te baseren op groene brandstoffen. De Zweedse regering verhoogt het verplichte aandeel groene electriciteit van 4,5 TWh naar 15 Twh in 2016. De huizen zijn er zo goed geïsoleerd, dat een verwarmingsfactuur lager uitvalt voor een gemiddeld Zweeds gezin dan voor een Belgisch (terwijl het in Zweden veel kouder is dan hier). Er bestaan belastingvoordelen voor de overstap van olie naar een milieuvriendelijkere alternatief zoals aardwarmte en stadsverwarming. Ook gemeentelijke gebouwen zoals ziekenhuizen, bibliotheken en zwembaden worden financieel gesteund om over te stappen op ecologischer alternatieven.
In Malmö rijden een groot aantal milieuvriendelijke bussen op aardgas en biogas. De stad Borås verwerkt afval tot biogas, dat met een in Nederland ontwikkelde installatie wordt opgewerkt tot biobrandstof voor auto's, bussen en huisvuilwagens. Brandstoffen die CO2-neutraal zijn worden vrijgesteld van koolstofdioxidebelasting en energieaccijnzen voor een periode van vijf jaar. Milieuvriendelijke auto’s worden vrijgesteld van congestietaks in Stockholm, en kunnen in een groot aantal gemeenten gratis parkeren.
Verder heeft het land de investeringen in onderzoek en nieuwe kennis verhoogd tot bijna € 90 miljoen per jaar.
"De evolutie in Zweden schenkt ons de kans om sceptische landen te overtuigen van de mogelijkheid om een economische groei te verwezenlijken en de uitstoot te doen dalen", zegt Zweeds Leefmilieuminister Andreas Carlgren in een Belgabericht.
Kijk, dat zie ik graag bij staatslieden: leiderschap. Eat that, Kris "ik ga eens lobbyen bij de Europese Commissie om meer te mogen vervuilen dan eerst was toegelaten" Peeters!
Wie meer wil weten over ecologische economie, kan Terra Incognita van Peter Tom Jones en Roger Jacobs achter de kiezen slaan. Een goede en vlot verteerbare inleiding vind je alvast op You Tube:
Wat hebben Lalaover-frontman Tom Kestens, klimaatambassadeur van Al Gore voor België én ecodesigner Serge Degheldere en ikzelf gemeen? Een oprechte bezorgheid om de penibele toestand van onze planeet, maar ook het optimistische inzicht dat een ecologische omslag in de manier waarop we consumeren en produceren, ons zowel ecologisch als economisch veel zal en kan opbrengen.
Er is al zoveel mogelijk, zeker op technologisch vlak. Talloze voorbeelden uit het buitenland tonen dat keer op keer. Alleen ontbreekt de politieke moed om er een stimulerend juridisch kader voor te creëren. En dagelijks ontmoet ik mensen die maar wat graag groene keuzes willen maken, maar hun weg niet vinden of verdrinken in de onsamenhangende informatie.
Daarom hebben we met z'n drieën de vzw People for Earth opgericht. Enerzijds gaan we onder noemer 'Art for Earth' concerten organiseren waar men niet enkel kan genieten van fijne muziek, maar ook concrete informatie kan verkrijgen. Anderzijds willen we seminars organiseren waarbij we bedrijven, wetenschappers en politici zullen samenbrengen. Bedoeling is om ervaringen en deskundigheid inzake ecologisch ondernemen samen te brengen. En we willen ook een website/databank lanceren waar alle eco-informatie wordt gebundeld.
Ecologie en economie kunnen elkaar versterken, daarvan zijn we overtuigd. Dat gaan we ook aantonen. U hoort nog van ons!
Het Chinese milieuagentschap SEPA en het Ministerie van Gezondheid eisten dat de cijfers over de menselijke tol van de vervuiling werden geschrapt. Jaarlijks sterven 750.000 mensen voortijdig door milieuvervuiling. Zware luchtvervuiling in Chinese steden leidt tot 350.000 à 400.000 vroegtijdige doden per jaar. Nog eens 300.000 mensen sterven vroegtijdig aan slechte binnenhuiskwaliteit, en 60.000 sterven vroegtijdig door een slechte waterkwaliteit, met als gevolg zware diaree maar ook maag-, lever en blaaskanker. Maar ook een kaart die aangeeft welke regio's het ergst worden getroffen, lag te gevoelig. Eerder al bleek uit onderzoek van de Wereldbank dat 16 van de 20 meest vervuilde steden ter wereld in China liggen.
"De informatie lag te gevoelig en zou voor relletjes kunnen zorgen", verdedigt een medewerker van het onderzoek de censuur. Deze cijfers tonen nochtans aan dat de vaak bejubelde Chinese groei helemaal geen groei is. Want wanneer je de kosten van milieuvervuiling verrekent, dan kom je helemaal niet uit op economische winst. Een gezonde economie verkrijg je nooit op een ecologisch kerkhof. De Wereldbank zou dan ook beter het vrijgeven én verrekenen van dergelijke informatie verplichten.
Ik vrees dat China met het oog op de olympische spelen in 2008 momenteel bezig is met in ijltempo één en ander onder het tapijt te vegen... De Chinese overheden zijn ook beducht voor acties tijdens de spelen om de zaak "tibet" onder de aandacht te brengen. Blijkbaar wordt momenteel bijzonder hard opgetreden om actievoerders te "ontmoedigen".
Er is een sociaal akkoord bereikt tussen Opel en de vakbonden. De onslagpremie en de brugpensioenregeling oogstten meteen een storm van kritiek. "Immoreel," noemde Peter Leyman, ex-Volvo en nu CD&V-Kamerlid het bereikte akkoord. Het VBO was al even kritisch.
Mag het even? Heel wat Opelwerknemers kregen te horen dat ze waarschijnlijk hun job kwijt zijn. Niemand heeft daar gevraagd om ontslag, en die fameuze ontslagpremie van 144,000 euro is trouwens belastbaar. En zeggen dat zelfs minister Vanvelthoven het akkoord ook al niets vond. Die man is sp.a-minister...
Ik vind vooral die kritiek immoreel, en al zeker hypocriet. Dat Opel koudweg herstructureringen (lees: ontslagen) mag aankondigen, vinden patronaat en sommige politici blijkbaar doodnormaal. Over de torenhoge "gouden handdrukken" die managers krijgen wanneer zij hun mandaat verliezen mag niets worden gezegd, of men krijgt de wind van voor. En wie zelfs nog maar durft te pleiten voor een vermogensbelasting of zelfs een matige 'graaitaks' wordt vlotjes beschuldigd van afgunst. Wie is hier eigenlijk immoreel?
De torenhoge ontslagvergoedingen voor managers zijn zeker even erg en het blijft me verwonderen dat aandeelhouders daar zomaar mee akkoord gaan. Maar vind je het dan niet normaal dat een autobedrijf afslankt als het met een overproductie kampt? En dat is wel degelijk het geval in de verzadigde West-Europese markt. Dat Antwerpen een van de best presterende fabrieken is, weegt blijkbaar niet op tegen het argument dat de echte groeimarkten zich veel verder bevinden, met hoge transport- en invoerkosten als gevolg. Ikzelf zou het niet graag zien mocht men kost wat kost een overproductie CO2-machines in stand proberen te houden onder het mom van werkgelegenheid.
In tijden van generatiepacten, schaarste op de arbeidsmarkt en oningevulde vacatures is het ronduit schandalig dat men zich uitsluitend focust op het op non-actief plaatsen van mensen tegen vergoeding, ipv op tewerkstellingscellen.
Ik vind het gewoon immoreel dat de boosheid over de ontslagvergoeding groter is dan over de ontslagen zelf.
Europese autoconstructeurs maken compleet de verkeerde keuze. Op middellange en lange termijn. Zo blijven ze zweren bij grote, brandstofverslindende en walmende auto's. Ze zetten de Europese Commissie onder druk om toch maar geen goede uitstootnormen uit te werken.
In Japan daarentegen werkt men met het Top Runner Model. Daar zegt de overheid vandaag wat de wettelijk verplichte én ambitieuze uitstootnorm over zoveel jaar zal zijn en tegelijkertijd worden de autobedrijven worden structureel gesteund in hun research & development naar de auto die voldoet aan die toekomstige norm. De wagen van het bedrijf dat nog beter doet dan de vooropgestelde norm, wordt dan de nieuwe wettelijke standaard. Gevolg: Japanners bouwen nu wagens speciaal voor de Europese markt, die niet eens in Japan mogen rondtuffen.
Op lange termijn is de wagen van toekomst volledig complementair aan duurzame vervoersmodi: te voet, met de fiets, openbaar vervoer. Autobedrijven zullen dan geen wagens meer assembleren, maar mobiliteitsdiensten aanbieden.
Wat de autoconstructeurs nu doen, is de citroen volledig uitpersen, met als enig motief winst op korte termijn. Kritiek op werknemers die hun vakbonden goed laten onderhandelen is dan ook volledig misplaatst. En waren blijven de politici met een toekomstvisie op de Europese autoassamblage?
Ik denk dat de boosheid minder op de ontslagvergoeding gespitst is, dan op het concept "brugpensioen op 50 jaar", want dat laatste is echt wel gortig. Mensen uit het arbeidscircuit halen terwijl we met oningevulde vacatures zitten. Over tewerkstellingscellen ed is nauwelijks gesproken. Die sfeer is wat ik zo verrot vind.
Dat de constructeurs blijven zweren bij grote vervuilende auto's is idd een groot probleem, maar ligt niet alleen aan hen. Het grote probleem is dat geen kat die kleine autootjes of de superzuinigste modellen koopt, denk maar aan de hybride Toyota ed. Als de burger hierin zelf niet de betere keuzes wil maken, dan moet de overheid daar beter toe stimuleren. Verder ga ik volledig akkoord met je visie mbt uitstootnormen en het gebrek aan durf van de politiek hierin. Japan is op dat vlak echt een voorbeeld, de waterstofeconomie is daar niet veraf meer.
Autoconstructeurs proberen natuurlijk de grootst mogelijke winsten te behalen (wie niet?) en daarin moet de overheid ook weer sturen om de andere aspecten (ecologie) niet uit het oog te verliezen. Maar ik blijf me afvragen waarom we dan brugpensioen op 50 ed moeten accepteren. Ik lees je laatste paragraaf een beetje als "de constructeurs mogen onverantwoorde zaken doen, de werknemers mogen ook wel eens wat krijgen", waarbij ik aan dat laatste dan toevoeg "ten koste van de maatschappij". Ik vind dat we beiden niet mogen aanvaarden, zowel het gebrek aan normen voor de industrie, als het gebrek aan maatschappelijke verantwoordelijkheid van de vakbonden.
Mijn wrevel ging in de eerste plaats om de ongehoorde kritiek op de afscheidspremie, en die was er weldegelijk. "Diamanten handdruk" kopte De Standaard zelfs.
Ik ben helemaal niet voor brugpensioen op 50. Dat zijn die ontslagen werknemers ook niet, die hadden gewoon graag hun job gehouden. Maar wie gaat die ontslagen oudere mensen nog willen aannemen? Een goedkopere jongere met onzekere interimcontracten is voor zo'n bedrijf veel interessanter. En net wel dat omdat de overheid dat toelaat.
Het is manifest onjuist dat er geen interesse zou zijn voor kleine(re) zuinige wagens. Ik wilde graag een kleine hybride kopen, maar die zijn nog veel te weinig beschikbaar en veel te duur. Mensen willen graag groene keuzes maken, maar kunnen dikwijls niet, wegens te weinig aanbod, te duur of onvoldoende ontwikkelde technologie.
Enkel door het opleggen van die goede normen creëer je als overheid de mogelijkheden voor de ontwikkeling van marktkansen. De keuze tussen milieuschadelijke producten en de best beschikbare technologie is een valse keuze.
De oudere werknemers zijn idd minder gewild dan de jongere, maar als tegenwoordig vele vacatures niet ingevuld geraken, kan men bijna niet anders dan die ouderen in dienst nemen. En dan nog vind ik dat de vakbonden de prioriteiten verkeerd leggen door de ouderen af te schrijven, ipv te hameren op tewerkstellingscellen voor iedereen zodat de ouderen aan het werk kunnen blijven en de jongeren ergens anders kunnen beginnen. De focus op uitstap ten koste van de maatschappij vind ik fundamenteel verkeerd.
Interimcontracten, tja, die van een week zijn idd nogal extreem, maar als je als bedrijf enkel mensen in dienst kunt nemen wetende dat je er dan nadien niet meer vanaf geraakt zonder grote kosten, dan ga je toch ook wel een tweede keer nadenken vooraleer je iemand in dienst neemt.
Er zal idd wel interesse zijn in kleine en zuinige wagens, maar die zijn nog veel te duur in verhouding. Er rijden nog altijd massaal veel grote wagens (oa SUV's) rond, al is er misschien wel een heel lichte verschuiving aan het komen de laatste tijd met de milieuproblematiek in de actualiteit. Maar door de hoge kostprijs,...
Er moeten idd strenge normen komen.
En BTW, is de auto op perslucht niets voor jou? http://www.theaircar.com/
Mijn overbuur wordt een fransoos: Tate & Lyle wordt verkocht aan een Franse groep. In de media was eerder al sprake van de Franse suikercoöperatie Tereos. Slecht nieuws voor de Aalsterse economie, want de verkoop gaat mogelijk gepaard met een 150-tal ontslagen.
In Aalst maakt men niet alleen zetmeelderivaten, men heeft er ook grote delen van de administratie ondergebracht, zoals de ondersteunende diensten "human resources" en "research and development". Het lijkt er dus op dat niet zozeer de productiearbeiders maar wel de kaderleden en de bedienden in de brokken delen. Nog maar eens een voorbeeld van hoe globalisering vaak negatieve gevolgen heeft voor lokale gemeenschappen.
Uitgeverij Kluwer is gestart met een groepsblog over fiscaliteit, accountancy, audit en vennootschapsrecht: Tax Talk. Ook nieuws, opinie en praktische informatie, maar ook boekbesprekingen en verslagen van seminaries krijgen hun plekje op deze groepsblog. Bovendien zijn alle artikels vrij toegankelijk en gratis. En de blog bestaat zowel in het Nederlands als in het Frans.
Saai? Helemaal niet, we krijgen allemaal te maken als burger met de fiscus en als consument met bedrijven. Zelf vind ik onze fiscaliteit veel te ingewikkeld maar vooral heel onrechtvaardig en niet meer bij de tijd. Arbeid draagt in verhouding veel te zwaar bij terwijl vermogen en vervuiling dat haast niet doen. De fiscus discrimineert ook: zo worden de alleenstaanden in België het zwaarst belast. En milieufiscaliteit in ons land is een lachertje. Het jongste wapenfeit van de paarse regering is een taks op zilverpapier en wegwerpbestek...
Voer genoeg dus om af en toe een stukje te plegen op TaxTalk ;-)
Onderstaand opiniestuk verscheen in De Standaard van 3 mei 2007
Op 1 mei lanceerde het ABVV het idee van de graaitaks, een lelijke term uit Nederland die een schoon principe huldigt: boven een bepaald bedrag het inkomen door belastingen afromen en herverdelen. Ceo’s krijgen soms een vertrekpremie uitbetaald die hoger is dan het totale verdiende salaris in een hele loopbaan. Het voorstel van de graaitaks past dan ook in een pleidooi voor een meer rechtvaardige fiscaliteit. De huidige fiscaliteit is niet meer van deze tijd: ze tast de werkgelegenheid aan, is sociaal onrechtvaardig en laat vele kansen liggen voor een toekomstgericht milieubeleid. Inkomsten uit arbeid worden zwaar belast terwijl inkomsten uit kapitaal zowat ongemoeid worden gelaten, en de milieufiscaliteit staat nog in de kinderschoenen.
Wij pleiten dan ook voor een grondige belastinghervorming die leidt tot een rechtvaardiger belasting. Rechtvaardiger betekent dat de laagste inkomens ten volle kunnen genieten van een verlaging van de fiscale druk én dat discriminaties worden aangepakt. Zo worden alleenstaanden in België het zwaarst belast. De fiscus discrimineert ook tussen arbeid en kapitaal: eveneens sociaal onrechtvaardig.
Daarom pleiten wij samen met de vakbonden voor een echte vermogensbelasting door een extra belasting op vermogensinkomsten. Vermogens tot 500.000 euro worden vrijgesteld en de bestaande vermogensbelastingen worden herzien. Het gaat er niet om de intrest op het zuurverdiende spaargeld of de eigen woning extra te belasten, maar bijvoorbeeld wel om grote winsten bij de verkoop van aandelen ook te laten bijdragen.
Het blijft een even gerechtvaardigde eis om de ontslagvergoedingen van ceo’s tot een minimum te beperken. Het kan niet dat John Brock in december 2005 door InBev wordt ontslagen omdat hij niet voldoet, maar daarvoor wel een ontslagvergoeding van 10 miljoen euro krijgt, dat hij in april 2006 elders aan de slag gaat en tussendoor nog eens 20 miljoen euro wil vangen. Staatssecretaris Bruno Tuybens is twee jaar geleden wel een mediacampagne over grote toplonen begonnen, maar behalve wat kleine correcties is er weinig veranderd. Waarom niet binnen de vennootschapsbelasting de aftrekpost ’toplonen’ beperken? Bedrijven kunnen dan die graailonen vanaf een bepaald niveau niet langer inbrengen als bedrijfskost. Zeker zou de code inzake corporate governance, de regels voor goed bestuur, niet alleen moeten slaan op de ondernemingen, maar ook op de topverdieners. Dat zij dan maar eens publiekelijk uitleggen aan werknemers, aandeelhouders en stakeholders, waarom ze zoveel moeten verdienen.
Voor een onderneming is sociale rust een zegen voor de bedrijfsontwikkeling, voor de vakbonden is een integere bedrijfsleider de beste garantie voor een gehandhaafd en continu arbeidsproces. Het is stuitend dat sommige ceo’s -ongeacht hun prestaties - miljoenen vangen, en zelfs nog durven te zeuren over gemiste aandelenopties. Het toont aan dat ze met al dat geld niet gelukkig (kunnen) zijn. Het zijn geldzieke mensen. Veel mensen slagen erin gelukkig te zijn met aanzienlijk lagere inkomsten. Het is evident dat een bedrijf beter geleid wordt door een gezonde geest die de bedrijfsdoelstelling voor ogen houdt. Waarom dan nog kiezen voor het soort manager die, goede of slechte resultaten, uiteindelijk vooral uit is op een zo groot mogelijk eigen gewin?
Op de arbeidsmarkt is voldoende potentieel dat bereid is voor aanzienlijk lagere bedragen op een verantwoorde manier een bedrijf te leiden. Niet omwille van snel gewin, wel omwille van gezonde winstcijfers over een langere periode. De vakbond kent het arbeidspotentieel en kan dus mee zoeken naar de leiders die bedrijven op een gezonde manier kunnen doen groeien. Vakbonden kunnen fungeren als headhunters voor bedrijven. En in tegenstelling tot een echte headhunter is de winst voor de vakbond niet dat hij de persoon aanbrengt, wel dat hij de werkzekerheid van de arbeiders verhoogt.
Vera Dua is voorzitster van Groen. Els Keytsman is in Oost-Vlaanderen kandidaat voor de Kamer voor Groen!
Vandaag was een heerlijke 1 mei dag. Naar goede gewoonte trok ik met familie en vrienden en collega's van Groen! naar het Aalsterse volkshuis, waar na de obligate speeches de optocht zich op gang trok. Voor het eerst heb ik die niet helemaal uitgelopen, want ik had met alweer andere vrienden, dit keer Gentse, afgesproken om 1 mei ook in Gent te vieren. Een stralende zon, een frisse pint en een goede babbel, het leven kan mooi zijn.
In haar 1 mei speech drukte Freya Van den Bossche op de noodzaak om de wet op de kernuitstap onverkort door te voeren en niet toe te geven aan de Electrabels/Suez-bonzen Hansen en Mestrallet. Fijn, we staan daarin dus niet alleen. Maar er bekroop me een gevoel van hypocrisie want de sp.a heeft volop meegewerkt, en werkt nog mee, aan de geruisloze voorbereiding op het vernietigen van de wet op de kernuitstap. Zo werden de bevoegdheden van de regulator, de CREG, ingeperkt. En bij de overname van Electrabel door Suez, toen de regering harde eisen kon stellen inzake marktwerking, koos ze voor het laisser faire. En ook heeft ook sp.a-voorzitter Van de Lanotte met Electrabel/Suez een Pax Electrica II afgesloten, en heeft hen daarmee een fiscaal stabiel reglementair kader gegarandeerd tot 31 december 2009.
Uiteraard gaat de belofte van Van den Bossche enkel om het om afdekken van de groene flank, met 10 juni in zicht. Groene woorden spreken, maar tezelfdertijd de rode loper uitrollen voor kernenergie, helpt ons echter geen stap verder. Bovendien mogen socialisten hun core business niet verder vergeten. Zo is zeggen dat je niet in de regering stapt als de fiscale fraude niet wordt aangepakt, totaal ongeloofwaardig nadat je 4 keer fiscale amnestie hebt goedgekeurd. En de armoede is onder paars sterk toegenomen. Een schande!
Ook daarom ben ik voor een graaitaks, of vermogensrendementsbelasting. Al jaren pleiten wij ecologisten voor een echte vermogensbelasting waarbij de lasten op arbeid drastisch verlagen. De fiscale druk wordt dan verschoven naar inkomsten uit vermogensinkomsten vanaf 500.000 euro. Die hele grote vermogens dragen nu in verhouding niet bij tot onze maatschappij. Dat moet dus dringend veranderen.
Een andere piste: binnen de vennootschapsbelasting de aftrekpost "toplonen" beperken. Bedrijven kunnen dan die graailonen vanaf een bepaald niveau niet langer inbrengen.
Maar zeker de ontslagvergoedingen moeten tot een absoluut minimum worden beperkt. Het kan absoluut niet dat John Brock in december 2005 door InBev wordt ontslagen omdat hij niet voldeed, maar wel een fraaie ontslagvergoeding van 10 miljoen euro krijgt, dat hij dan in april 2006 elders aan de slag en dan maar nog eens extra 20 miljoen euro vraagt. Bruno Tuybens is twee jaar geleden wel een sexy mediacampagne over de te grote toplonen begonnen, maar behalve een aantal kleine correcties is er ondertussen weinig of niets veranderd.
Op zijn minst zou de code inzake corporate governance, de regels voor goed bestuur, niet alleen moeten slaan op de ondernemingen maar ook op de topverdieners. Dat zij dan maar eens publiekelijk uitleggen aan de werknemers, de aandeelhouders en de stakeholders, waarom ze nu per se zoveel zouden mogen verdienen.
Gezien sp.a te druk bezig is met het vissen in andermans vijver, maar aan de groene kiezers vooral fraaie lippendienst bewijst, wel, dan moeten wij ecologisten maar des te harder strijden voor meer rechtvaardigheid en een betere herverdeling, dus een eerlijker economie. Zeker wat betreft fiscaliteit! Want van partijen die doelbewust mee de fiscale amnestie organiseren, kan men niet bijster veel meer verwachten dan wat mooie woorden op een zonnige meidag.
Hoe aantrekkelijk die graaitaks ook lijkt, het is een populistische uitspraak. Schieten op de 'patroons' is een dagelijkse gewoonte voor links, maar vaak wordt een boemerang afgeschoten.
Het is immers nu al zo dat in vele bedrijven werknemers enkel kruimels krijgen omdat de raad van bestuur en vooral de aandeelhouders zich alle winst toeëigenen.
Als er een graaitaks komt, dan zullen de werknemers zelfs die kruimels niet meer krijgen. Wie heeft er dan baat gehad met die taks?
In plaats van voor de vuist weg een idee te lanceren, zou het beter zijn eerst de details en de gevolgen te overdenken...
Wat jij zegt is dat we maar content moeten zijn met kruimels. Ik volg die redenering totaal niet. Er moet dringend eerlijk herverdeeld worden, en dan gaat het om meer dan wat kruimels.
Daarom ook spreken wij niet van graaitaks voor CEO's maar van vermogensbelasting: eindelijk een eerlijke belasting, op alle inkomsten, ook die uit vermogen?
Ons belastingssysteem is verouderd en fundamenteel oneerlijk. Zo dragen hier de alleenwonenden met een bescheiden inkomen het *meest* af aan de fiscus.
In Groot-Brittannië blijven ze -in tegenstelling tot hier- niet steken in fossiel denken, maar willen ze volop de omslag maken naar andere energievormen. En dat levert veel creatieve innovatie op. Zo werkt men aan een Wave Hub: een krachtcentrale die werkt op de getijden.
Het wordt het grootste getijdenpark ter wereld. De constructie wordt geplaatst voor de kust van Cornwall in South West England. Een artistieke impressie zie je hiernaast.
De bouw kost £28 miljoen, maar men krijgt £21,5 mijoen subsidies van het Regional Development Agency (RDA). Men berekende dat het project voor de lokale economie zo'n £76 miljoen pond kan opbrengen, over een periode van 25 jaar. Het zorgt voor minstens 170 jobs, maar dat worden er zeker honderd keer meer wanneer dit project zou uitgroeien tot een getijdenkrachtindustrie in de regio.
Volgens de info op hun website: "Wave Hub will be connected to the National Grid by a 15.5 mile (25 km) cable linked to a new electricity substation at Hayle. It could generate 20 MW of electricity, enough power for 7,500 homes or 3% of Cornwall's domestic electricity needs."
Hieronder een link naar een artikel dat aantoont hoe sommige technologische 'oplossingen' meer kwaad dan goed kunnen doen. Ik wil nogmaals waarschuwen, Els, voor de eenzijdig ecologisch-technologische invalshoek die sommige Groen!-actievelingen kenmerkt. Er zou een serieuze kloof kunnen groeien tussen de 'eggheads' en de beweging.
@ raf, ik schrijf voldoende logjes waaruit blijkt dat eco-tech alleen ons niet zal redden. Maar we hebben wel zulke oplossingen nodig om het energievraagstuk tegen te gaan. Ik kan je mijn boek aanraden dat ik met Peter Tom Jones heb geschreven. Zie www.klimaatboek.be voor alle info.
Uiteraard kies ik voor ecologische oplossingen, als zou blijken dat deze getijdencentrales meer goed dan kwaad doen, dan mogen ze voor mij niet te worden gecommercialiseerd. Idem indien het om a-sociale oplossing zou blijken.
Ik vraag mij wel af waarom niet dezelfde ecologiche criterie gelden voor bestaande technologie als kerncentrales. In België is men er zelfs in geslaagd om de milieuvergunning voor een windturbine te weigeren... op grondgebied van de kerncentrale van Doel. Die is dan weer wel er zonder enige vergunning gekomen.
De sp.a voert een rare precampagne. Eerst plaatst ze advertenties van lijven zonder koppen, onder het motto "eerst principes, dan koppen". De boodschap is bijzonder dubbel, want wie goed kijkt herkent meteen de lijven: het ranke lichaam van Freya, het niet-zo-ranke lichaam van Geert, de bijzonder propere plastron van Johan en het eeuwige witte T-shirt van Patrick. Dus het gaat in feite wél om koppen.
Die principes gooit de partij ook makkelijk overboord als ze goedkoop kan scoren. Al wekenlang voert ze een hetze tegen Citibank. De bank benadert namelijk te agressief mensen met consumentenleningen, tegen hoog tarief, die ze eigenlijk niet kunnen terugbetalen. De partij heeft een punt hoor, alleen is niet alleen Citibank in hetzelfde bedje ziek. Alle grootbanken, maar ook de supermarkten en zeker ook de postorderbedrijven gooien de consumentenkredieten naar je hoofd.
Maar wat me bijzonder ergert is de hele hypocrisie. Als Citibank de wet overtreedt, dan moet de bevoegde minister optreden. En als de wet niet voldoet, moet de minister een betere wet laten stemmen. En de bevoegde minister is... Freya. Nog hypcrieter werd de sp.a met de oprichting van een meldpunt voor gedupeerden. Een consumentenmeldpunt bestaat immers al, bij het ministerie van Economische Zaken. En de verantwoordelijke minister is, alweer, Freya. Dus eigenlijk zegt de sp.a dat hun minister haar werk niet doet. Duidelijk een geval van acute verkiezingskoorts.
"ItsChittyChittyBangBang" is een cheat voor het PC-spelletje Grand Theft Auto dat auto's laat vliegen. sp.a wil ook duidelijk de vlucht vooruit nemen. Maar of dat gaat lukken met doorzichtige truuks, weet ik niet.
Zie jij oprecht zo veel problemen in de actie tegen citibank? Vind jij dat de wet moet veranderd worden terwijl men nu nog in het stadium is waarbij hoofdzakelijk het overtreden van de reeds bestaande wet onderzocht wordt? Maar vooral: wat is er verkeerd aan het oprichten van een lijn voor een specifiek maar grootschalig probleem?
Het kan heel goed zijn dat er problemen zijn met de praktijken van Citibank. Maar net daarvoor heeft men een minister van consumentenzaken. Die moet maar optreden wanneer er problemen zijn. Een mediagenieke stunt helpt de mensen in problemen niet verder. Een minister die haar job doet, kan dat wel.
In een eerdere log schreef ik over de beslissing van het Vlaams parlement over de 'sociale staat van Vlaanderen'. Het Vlaams parlement vraagt in een resolutie aan de regering om jaarlijks een gedestilleerd beeld te geven van de vele cijfers die de administratie jaarlijks verzamelt: aantal werkenden, aantal mensen op wachtlijsten, en ook de 'Index of sustainable Economic Welfare' (ISEW).De ISEW is een pak verfijnder dan het BNP. Dat BNP telt alle formele activiteiten gewoon bij elkaar op, zonder een waardering te geven en een onderscheid te maken tussen positieve en negatieve activiteiten vanuit sociaal, gezondheids- of milieuperspectief.
Het "groene BNP voor Vlaanderen" kwam er na een amendement van de Groen!-fractie in het parlement. Het werd goedgekeurd door de volledige CD&V-fractie en alle VLD-parlementairen en door slechts een aantal sp.a-spirit-leden. Vlaams Belang vroeg hierop een tweede lezing. Vandaag kwam dan de parlementaire commissie "algemeen beleid" onverwacht bijeen en... de meerderheid veranderde van gedacht. Het goedgekeurde Groen! amendement werd deze keer verworpen door VLD-CD&V, daarbij braaf geholpen door het Vlaams Belang. Van de sp.a vond blijkbaar niemand de moed om zelfs maar aanwezig te zijn.
Ik vind dit wel straf. Want Vlaams parlementslid Bart Martens van de sp.a tekende nochtans de 'eerlijk meten'- petitie van Vodo, Terra Reversa en Oikos waarin uitdrukkelijk gevraagd wordt om deze ISEW-index ook in Vlaanderen in te voeren. Als parlementair had Martens de mogelijkheid om een voornemen in de prakijk om te zetten. Maar blijkbaar is een petitie tekenen gemakkelijker dan op een stemknopje te drukken.
Misschien toch maar van de petitielijst verwijderen?
In eerdere logs had ik het al over de onzin van BNP-groei als indicator voor economische welvaart. Niet alleen kunnen neoklassieke economen alleen maar optellen (verkeersongelukken: BNP-groei, milieuvervuiling: BNP-groei, zelfmoorden: BNP-groei), het BNP zegt helemaal niets over de tevredenheid van de Belgen of nog minder over de verdeling van armoede en rijkdom in ons land. Toch wordt BNP-groei door veel overheidsinstellingen en begrotingsministers gehanteerd als beleidsinstrument. Daarom steun ik de "eerlijk meten"-petitie van Oikos, VODO en Terra Reversa voor "een betere meetlat".
China had al eens zo'n groen BNP berekend, en ondanks de povere poging (veel milieukosten werden niet opgenomen) bleek toch dat de fameuze Chinese economische groei helemaal niet zo fantastisch is. Ook in België werd door Brent Bleys (VUB) de Index voor Duurzame Economische Welvaart (ISEW) voor België berekend. Die indicator maakt een onderscheid tussen positieve en negatieve economische bedrijvigheden, brengt welvaartsverhogende informele activiteiten in rekening, en neemt de ongelijkheid van de inkomensverdeling mee op. Ook het verlies aan ‘natuurlijk kapitaal’ wordt in rekening gebracht. De resultaten van het onderzoek van Bleys bevestigen dat economische groei zich niet noodzakelijk vertaalt in economische welvaart.
De man schreef meer dan 50 boeken, sommige werden in meer dan 40 talen vertaald. Hij is daarmee een van de meest gepubliceerde schrijvers ter wereld. Hij is een van de globale denkers die analyse koppelt aan concrete actievoorstellen.
Hij is gastspreker op het Davos World Economic Forum, maar zegde toe om even te stoppen in Brussel om in het Europees Parlement over zijn Plan B te vertellen. Plan B is zijn alternatief voor Plan 1, of business as usual. Hieronder publiceer ik een samenvattende vertaling uit de losse pols van hoofdstuk 12 “Building a New Economy” van zijn boek Plan B 2.0.
De ecologische revolutie volgens Lester Brown
De globale economie herstructureren volgens ecologische principes vormt eigenlijk de grootste investeringsopportunititeit in de geschiedenis, zegt Lester Brown. Qua grootteorde kan men de ecologische revolutie vergelijken met de landbouw- en industriële revoluties die we al hebben gekend.
De landbouwrevolutie maakte de omslag van een nomadische levensstijl gebaseerd op jacht en verzamelen van voedsel, naar een een gesettelde levensstijl gebaseerd op het bewerken van grond. Hoewel de mens begon met landbouw als een extraatje bovenop jagen en verzamelen, verving landbouw algauw volledig deze nomadische activiteiten. Uiteindelijk zorgde de landbouwrevolutie ervoor dat 10% van de beschikbare ruimte aan steppe en woud werd gebruikt en omgeploegd om te planten en te oogsten. In tegenstelling tot de jager-verzamelaarcultuur die slechts weinig impact had op het leefmilieu, leidde deze nieuwe landbouwcultuur tot een transformatie van het aardoppervlak.
De industriële revolutie duurde in totaal ongeveer 2 eeuwen, en in sommige landen volstrekt ze zich nog of bevindt ze zich in een vroege fase. Aan de grondslag ervan lag een omslag van hout naar fossiele brandstoffen, een omslag die de massale expansie van economische activiteiten heeft ingezet. Het grote verschil in beide revoluties zit hem in het feit dat deze keer gebruik gemaakt werd van de zonne-energie, opgeslagen onder de vorm van fossiele brandstoffen beneden het aardoppervlak. Waar de landbouwrevolutie het aardoppervlak van uitzicht veranderde, zorgt de industriële revolutie voor een transformatie van de atmosfeer.
De hoge productiviteit die door de industriële revolutie mogelijk werd gemaakt, maakte enorme creatieve energie vrij. Ze zorgde ook voor nieuwe levensstijlen, en was en is ook synoniem ook voor het meest destructieve tijdvak sinds mensenheugnis op vlak van milieu, wat uiteindelijk de wereld op het spoor zet van economische terugval.
De ecologische revolutie is te vergelijken met de industriële revolutie in die zin dat de omslag zal zijn gebaseerd om een shift naar nieuwe energiebronnen. En net zoals de vorige revoluties zal de ecologische revolutie de hele wereld veranderen.
Er zijn verschillen in schaal, tijd en oorsprong tussen deze drie revoluties. In tegenstelling tot de eerste twee, zal de ecologische revolutie verlopen over een samengedrukt tijdsvak van enkele decennia. De andere werden gestuwd door nieuwe ontdekkingen, of technologische uitvindingen. Deze revolutie echter, die weliswaar zal worden mogelijk gemaakt danzij nieuwe technologische innovaties, wordt deze gestuwd door onze behoefte om vrede te sluiten met de natuur.
Nog nooit stonden we voor investeringsopportuniteiten als vandaag. De 1,7 triljoen dollar die de wereld vandaag spendeert aan olie, vandaag de belangrijkse energiebron, biedt inzicht over hoeveel we kunnen investeren in andere energiebronnen in een ecologische economie. Hét verschil tussen de investeringen in fossiele brandstoffen en die in windkracht, zonne-energie, en geothermische energie, is dat deze laatsten onuitputtelijk zijn.
Voor ontwikkelingslanden die vandaag grotendeels afhangen van ingevoerde olie, zijn de nieuwe energiebronnen veelbelovend: ze zullen immers heel wat kapitaal vrijmaken dat kan worden geïnvesteerd in binnenlandse energiebronnen. Slechts weinig landen beschikken over eigen olievelden, maar in elk land waait er wind en schijnt de zon. Er wordt enkel nog te weinig of geen gebruik van gemaakt. Uitgedrukt in economische ontwikkeling en jobcreatie, betekenen deze energiebronnen niet minder dan een godsgeschenk. Investeringen in energie-efficiëntie zullen boomen om de simpele reden dat ze winst genereren. In zowat alle landen betekent energiebesparing de goedkoopste energiebron.
De ecologische revolutie zal zich manifesteren in élke sector van de globale economie. In deze nieuwe economie zullen sommige ondernemingen winnen, andere verliezen. Degenen die meebouwen aan deze nieuwe economie zullen winnaars zijn. Zij die deze historische afspraak missen, dreigen naar de geschiedenis te worden verwezen.
Wie nog meer wil weten (of wil zien bij wie ik de mosterd heb gehaald) over deze tak van de economische wetenschappen, kan ik het colloquium over ecologische economie dat de denktank Terra Reversa samen met het Universitair Centrum voor Ontwikkelingssamenwerking (UCOS) en Vlaams Overleg Duurzame Ontwikkeling (VODO) op 24 februari organiseren aan de VUB.
Er wordt dan dieper ingegaan op de vraag wat ecologische economie inhoudt, wat de gevolgen voor Noord en Zuid zijn en hoe we de omslag kunnen maken naar een ecologische economie.
Een aanrader, want er komt schoon volk. Prof. Jeroen van den Bergh geeft een overzicht van wat onder ‘ecologische economie’ wordt verstaan. Daarbij komen elementen uit de economie, ecologie, ethiek en (sociale) wetenschappen aan bod. Hij gaat onder andere na wat het verschil is met de neoklassieke milieueconomie door dieper in te gaan op de discussies over duurzame ontwikkeling, grenzen aan de groei, het huidige milieubeleid en internationale handel.
Andrew Simms staat aan het hoofd van het Climate Change Programme aan het New Economic Foundation (NEF) in Londen. Op zijn naam staan belangrijke publicaties over klimaatsverandering, globalisatie en localisatie, ontwikkeling, financiële en ecologische schuld. Hij bespreekt de gevolgen van de ecologische economie voor het Noorden. Daarbij ontwikkelt hij het concept van het Sustainable Adjustment Program (SAP) voor het geïndustrialiseerde Noorden.
Joan Martinez Alier is stichter en voorzitter van de International Society of Ecological Economics (ISEE). Zijn boek Environmentalism of the Poor legt een rechtstreeks verband tussen het armoedeprobleem en het ecologische vraagstuk. Door hun economische logica en taal over te nemen, verplichtte hij beleidsmakers om rekening te houden met zijn ideeën.
Saskia Sassen gaat na welk politiek en maatschappelijk draagvlak ecologische economie nodig heeft. Ze stelt zich de vraag welke instellingen nodig zijn op nationaal, internationaal en mondiaal niveau. Daarnaast bespreekt ze hoe het gangbare discours doorprikt kan worden en wat de vooruitzichten zijn van een culturele revolutie. Ze vertrekt daarbij vanuit het begrip ‘tegenhegemonie’ en gaat concreet na hoe zo’n tegenhegemonie gerealiseerd kan worden.
Je kan je inschrijven via de website van VODO (www.vodo.be)
Vandaag en volgende week verschijnt in weekblad Knack een reeks interviews met vijf jonge politici. Eén centrale vraag: als je morgen een burgemanifest zou schrijven, wat moet daar dan zeker in staan? Knack contacteerde mij als groene politica. De weerslag van het interview afgenomen door journalist Joël De Ceulaer publiceer ik hieronder.
‘Klassieke recepten deugen niet meer’
De economie is niet iets is wat je overkomt, maar iets waarvoor je kiest, zegt Els Keytsman. ‘België moet tegen 2050 klimaatneutraal worden, en de overheid mag de verantwoordelijkheid daarvoor niet afschuiven op de individuele burger.’
DOOR JOËL DE CEULAER
‘We moeten terug naar de inhoud. De laatste jaren ging het in de politiek over de verpakking, over de waan van de dag, het ideetje van de week. Terwijl we net weer nood hebben aan grote verhalen, aan ideologie. Aan een antwoord op de vraag: hoe willen we dat onze maatschappij eruit ziet, welke kant moet het op met onze wereld? Dáárover gaat het in de politiek.
Mijn manifest is een ecologisch manifest. De milieucrisis is de belangrijkste uitdaging voor de komende jaren. Als we binnen dit en vijftien jaar geen radicale omslag maken in onze manier van produceren en consumeren, dan zijn de gevolgen niet te overzien. Ons klimaat dreigt een aantal drempelwaarden onherroepelijk te overschrijven, dus het is cruciaal dat we nu al de juiste keuzes maken. De debatten over ‘progressief’ versus ‘conservatief’ zijn voor mij achterhoedegevechten. Wat we nodig hebben zijn ecologische oplossingen.
Ecologie is een verhaal van verwevenheid, verbondenheid. Het individu is belangrijk, maar alles wat we doen heeft ook een impact op het leven van vele andere mensen. Als westerlingen vormen wij 20 procent van de wereldbevolking, en veroorzaken wij 80 procent van de uitstoot. Dat is onaanvaardbaar. We moeten streven naar een rechtvaardige herverdeling. Het liberalisme en het socialisme hebben een grote betekenis gehad. Het liberalisme is een belangrijke emancipatorische beweging geweest, die ons vrijheid en vooruitgang heeft gebracht. Het socialisme heeft daar de sociale burgerrechten aan toegevoegd. Maar vandaag mis ik de ecologische burgerrechten. Op alle niveaus, zowel mondiaal als nationaal. Mensen hebben recht op schoon drinkwater, een proper leefmilieu, een fatsoenlijk geïsoleerde woning, gezonde voeding, enzovoort.
We moeten naar een groen bnp. Het is heel merkwaardig, maar als je alleen maar naar het bruto nationaal product kijkt, dan is alles wat geld kost of geld opbrengt goed voor de economie. Ook milieuvervuiling, ironisch genoeg. Terwijl dat natuurlijk nergens op slaat. Klassieke economen kunnen alleen optellen, ze trekken nooit af. Een groen bnp wordt anders berekend. Dingen die niet goed zijn voor de maatschappij, worden ervan afgetrokken. En dingen die wel goed zijn voor de maatschappij maar die geen geld kosten, zoals mantelzorg, worden erbij opgeteld.
We lijden aan een neurotische groeidwang. En daar moeten we vanaf. De neoliberale recepten die de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds nu al jaren opleggen aan landen die het moeilijk hebben, wérken niet. Dat zeg ik niet alleen, ook de Amerikaanse topeconoom Joseph Stiglitz schrijft dat. Heel veel landen zijn door die recepten in een nog diepere crisis terecht gekomen. Dat komt omdat die klassieke economische theorieën niet kloppen. Ik heb zelf economie gestudeerd en geloof me: de homo economicus is een karikatuur, een concept dat economen hebben uitgevonden. Zij gaan ervan uit dat in de vrije markt elke consument over alle nodige informatie beschikt en op een volstrekt rationele wijze een keuze maakt. Maar dat is niet zo. Niemand beschikt over alle informatie. En niemand is alleen maar een rationele, calculerende burger.
De klassieke recepten deugen niet meer. Ook niet die van de klassieke milieueconomen. Omdat het ook liberale recepten zijn: ze willen op alles een prijs plakken, ook op milieuvervuiling. Nu zul je mij nooit horen pleiten tegen het principe dat de vervuiler betaalt. Ecofiscaliteit is een noodzakelijke ingreep, maar het is niet voldoende. Ik vind het bijzonder positief dat premier Verhofstadt het klimaatprobleem eindelijk erkent en er iets aan wil doen. Maar als hij in ruil voor de milieufiscaliteit de vennootschapsbelasting wil laten dalen, ga ik niet akkoord. Je mag nooit het principe verlaten dat je belasting heft op winst. Winstbelasting ruilen voor milieubelasting is trouwens niet erg verstandig. Een milieutaks maakt zichzelf in principe overbodig: als alle bedrijven op den duur milieuneutraal werken, betalen ze geen milieubelastingen meer. Als ze dan ook geen vennootschapsbelasting meer betalen, hebben we toch een probleem. Een ander probleem is uiteraard dat milieubelastingen bijzonder asociaal kunnen zijn. Sommige mensen zullen al die duurdere producten eenvoudigweg niet meer kunnen kopen.
We moeten dus naar een radicale omslag. De overheid mag de beslissingsmacht niet zomaar uitsluitend op de markt leggen. Haast iedereen lijkt er tegenwoordig vanuit te gaan dat de markt alle antwoorden heeft. Dat je de markt maar moet laten spelen. Alsof de economie iets is dat ons overkomt. Dat is natuurlijk niet zo. Voor een economie kies je, en als overheid moet je ook andere mechanismen dan alleen maar de prijs laten spelen. Een beetje sensibilisering is bijlange niet voldoende. Zo heeft de Vlaamse minister van Leefmilieu Kris Peeters een glanzende brochure laten maken met als titel: Het klimaat verandert, en u? Een zwaktebod, want hij schuift de verantwoordelijkheid af op de individuele burger, en dat kan niet voor mij. Als overheid heb je de verantwoordelijkheid om ecologische burgerrechten voor iedereen te garanderen.
De globale uitstoot moet tegen 2050 met 60 procent dalen. En dus moeten er dwingende afspraken worden gemaakt, op elk niveau. Op mondiaal niveau is het Kyotoprotocol een goed voorbeeld van zo’n afspraak. Maar het is niet meer dan een eerste, kleine stap. Als we een temperatuurstijging met meer dan twee graden willen voorkomen, moeten we veel verder gaan. Om zulke drastische afspraken wereldwijd te kunnen afdwingen, hebben we sterke instellingen nodig. Instellingen zoals het IMF en de Wereldbank, die in staat zijn om regels te doen respecteren.
De huidige maatregelen zijn veel te vrijblijvend. Ook op Europees, nationaal en lokaal niveau moeten we onze streefdoelen verankeren in wetten en decreten. Niet alleen minister Peeters schiet tekort. Ook Bruno Tobback, onze federale minister van Leefmilieu, haalt de Kyotodoelstellingen niet. Ja, de uitstoot stijgt minder snel dan de economische groei, maar dat was niet de afspraak. En toch komen onze minister daar gewoon mee weg. Alsof er niets aan de hand is. Dat kan niet langer. De burger moet de overheid ter verantwoording kunnen roepen. En de doelstelling waarop we de overheid moeten kunnen afrekenen, is wat mij betreft heel duidelijk: België moet in 2050 klimaatneutraal zijn. Zweden heeft zich voorgenomen om een low carbon economy te worden. Zelfs bedrijven als Volvo Trucks hebben de ambitie om over afzienbare tijd klimaatneutraal te gaan werken. Dat is de juiste weg.
Het begint al in onze eigen huiskamer. Ik heb onlangs een milieuaudit laten doen, en ik viel echt achterover. Met een paar heel eenvoudige ingrepen kan ik mijn energiefactuur met tien tot vijftien procent laten zakken. Kijk maar eens rond: elk huis staat vol met apparaten die in standby staan. Mijn dvdspeler heeft zelfs geen uitknop meer. Mijn magnetron verbruikt negentig procent van zijn energie voor het klokje. Dus trek ik voortaan de stekker uit. En zo zijn er nog voorbeelden. Maar waarom zou je als overheid wachten tot elke individuele burger zijn gedrag heeft aangepast? Energie besparen is niet uitsluitend de verantwoordelijkheid van de burger. Minister Tobback zou, via de wet op de productnormen, kunnen doen wat gouverneur Arnold Schwarzenegger gedaan heeft in Californië: geen producten meer op onze markt toelaten die in standby meer dan één watt verbruiken. Zo simpel is dat.
Een ecologisch verhaal is per definitie een sociaal verhaal. De armsten zijn overal ter wereld de grootste slachtoffers van onze ecologische gulzigheid. En vergeet ook niet dat de armste mensen in de slechtste huizen wonen. Als je weet dat één op de drie huizen in België niet voldoende geïsoleerd is, dan weet je dat veel mensen hun toch al zo schaarse middelen elke maand door ramen en deuren naar buiten zien vliegen. Als we de komende tien jaar 400.000 woningen renoveren, dan lossen we in één klap een stukje van de armoede op. Dat is ook goed voor de bouw, en als het goed gaat met de bouw, gaat het goed met de economie.
Het energienetwerk van de toekomst lijkt op internet. Vandaag wordt onze elektriciteit centraal geproduceerd, het netwerk van de toekomst zal decentraal zijn: veel consumenten zullen tegelijk ook producenten zijn. Met kleinere centrales per dorp of per stad, zelfs windturbines per wijk. Er bestaan al turbines voor één huis. Alleen laat de Vlaamse ruimtelijke ordening dat nog niet toe. Kernenergie is geen optie. Ook niet als wondermiddel om onze CO2-uitstoot te beperken. En ook niet met de reactoren van de vierde generatie, waar Verhofstadt nu voor pleit. We mogen dat afvalprobleem niet doorschuiven naar de volgende generaties. Dat is onethisch. Uranium groeit trouwens niet aan de bomen, en zal over enkele decennia uitgeput zijn.
De mens is meer dan een consument. Volgens de liberalen moeten wij als consument de bedrijven dwingen tot ethisch produceren. Ook andere partijen lijken in die logica mee te gaan. Een ecologist vindt dat onvoldoende. De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen. En we mogen ons lot niet in handen van een paar grote bedrijven leggen. Het kan niet dat een raad van bestuur ergens in Parijs beslist over onze energie. De overheid moet het energiebeleid weer in handen nemen. Ook op Europees niveau. Het is toch te gek voor woorden dat Europa zich bezighoudt met geluidsnormen voor grasmaaiers, en geen centraal energiebeleid heeft.
Ja, alle partijen zijn aan het vergroenen. Maar het blijft bij marketing, bij wat cosmetica op de groene flank. De andere partijen zullen nooit een echt ecologisch gedachtengoed uitdragen, om de eenvoudige reden dat ze systeemconform zijn. Ze omarmen in alle opzichten de vrije markt. Ze stellen onze manier van produceren en consumeren niet fundamenteel in vraag. Wij wel. Om een ecologische visie uit te dragen, heb je de slagkracht van een groene partij nodig.’
De schrijfsters publiceerden een interssante grafiek. Daaruit blijkt duidelijk dat het welzijn niet meestijgt met de verhoging van het gemiddelde inkomen per inwoner. In België is de gemiddelde tevredenheid over het leven zelfs gedaald met 8,8% sedert 1973, terwijl het reële bbp per inwoner met 80% gestegen is.
Vooreerst zegt het BBP niets over de verdeling van het inkomen. Dat is belangrijk om weten, zeker als je weet dat de economische groei de voorbije kwarteeuw ongelijker verdeeld was over de verschillende klassen van de maatschappij. De rijken worden nog rijker, de armen worden alsmaar armer, en de middenklasse stagneert.
De schrijfsters stellen echter in landen waar in de jaren '60 haast iedereen beter werd van econmoische groei, zoals de Vererenigde Staten en Japan, ook een stagnatie van levenstevredenheid vast. Dat zou komen door de relativiteit van geluk en welzijn: meer hebben maakt blijkbaar niet gelukkig, men moet meer hebben dan de anderen! De stagnatie van de levenstevredenheid komt verder voort uit een hoger productieritme, onzekerheid over de job, toegenomen stress, angst en depressie, of nog de verslechtering van het leefmilieu. Deze factoren hangen meestal samen met economische groei. Met andere woorden: economische groei zorgt voor minder welzijn!
Nog maar eens argumenten om de nationale rekeningen en BNP (of BBP) dringend te herzien. Rekening houden met de ecologische voetafdruk en de effectieve tevredenheid van de bevolkingsgroepen is een moeilijke, maar haalbare taak, stellen de schrijfsters. Vind ik ook: als China het kan, dan kunnen wij dat ook. Een begin is alvast de petitie voor betere economische instrumenten tekenen.
Boven Volkswagen Vorst pakten zich dit weekend wel erg donkere donderwolken samen. Het zag er naar uit dat de Duitse leiding zou belissen de Belgische fabriek te sluiten. Ondertussen kunnen de duizenden werknemers opgelucht adem halen, maar dSluiting blijkt afgewend, maar Volkswagen Vorst verliest wél de productie van de Golf (update 21/11 10:48). De regeringen van onze land moeten zich dringend bezinnen over de toekomst van de auto-industrie in ons land en in Europa, of er staan op middellange termijn duizenden jobs op de tocht.
Hoge loonkosten hebben niets van doen met de sluiting van Belgische autofabrieken. Pijnpunt is de overproductie, die wereldwijd 20% bedraagt. Sanering en herstructurering zijn dus iets of wat normaal. Anderzijds is Volkswagen Vorst een winstgevende fabriek, dus waarom zou die dan dicht moeten?
Zulke beslissingen worden nu eenmaal genomen worden aan een vergadertafel ergens in het buitenland, waar CEO's enkel en alleen kijken naar harde winstcijfers. Die houden geen rekening met de lange termijn: kortetermijndoelstellingen en hoge dividenden om de aandeelhouders tevreden te stellen, primeren boven alles.
Als raden van beheer meer macht hebben dan regeringen, dan is dat omdat in de jaren '80 en '90 regeringen dit bewust zo hebben laten gebeuren. Dit moet anders, al is het maar omdat het mondiale klimaatprobleem sterk ingrijpen van de overheid nodig maakt. Regeringen moeten zich gewoon weer met de economie bemoeien.
Dat kan. Zo profiteert Brazilië vandaag van een beslissing die het meer dan dertig jaar geleden heeft genomen: vlak na de oliecrisis in 1973 besloot het land zijn afhankelijkheid van geïmporteerde olie te verminderen, en onder leiding van de toenmalige president werd een programma opgezet om de productie van ethanol op te voeren.
Grootgrondbezitters werden gestimuleerd om meer suikerriet aan te planten, onder meer via een gegarandeerde suikerprijs. Bedrijven kregen subsidies om ethanolfabrieken te bouwen, autofabrikanten ontvingen een belastingsvoordeel als ze auto's maakten die op hoge percentages ethanol konden rijden en er kwam een verplichting om benzine te mengen met ethanol. Het hele plan kostte miljarden aan investeringen. De productie van ethanol is intussen geoptimaliseerd. In 30 jaar tijd is de opbrengst van een hectare suikerriet meer dan verdubbeld tot 6.000 liter ethanol.
Niet toevallig werd in Brazilië dan ook 3 jaar geleden door Volkswagen (als eerste!) de flex-fuel auto geïntroduceerd. Dat is een wagen die op bijna op elk mengsel van benzine en ethanol kan rijden. Ford en General Motors volgden spoedig en momenteel wordt de Braziliaanse markt gedomineerd door dit type auto: in februari was 77% van alle nieuw verkochte auto's van het type Flex-fuel, vorig jaar was dat nog 30%. Het succes is zo gigantisch dankzij een combinatie van nieuwe technologie en fikse belastingsvoordelen. Zo werd de belasting op “flex-fuel” auto’s gereduceerd tot 14% in tegenstelling tot de geldende 16% voor reguliere benzinewagens.
In april dit jaar heeft Volkswagen zelfs aangekondigd te stoppen met de productie van benzine auto's voor de Braziliaanse markt. Het bedrijf produceert dit jaar alleen nog flex-fuel auto's. Brazilië plant nu om deze technologie uit te voeren naar andere landen. Dit land wint dus de race om de biobrandstoffen en schone autotechnologie.
Overheden die slim ingrijpen op de markt, kunnen er dus weldegelijk voor zorgen dat fabrieken niet hoeven te sluiten. Wie ingrijpt op de markt, green tech aanmoedigt en duidelijke keuzes durft maken, zorgt voor jobs én doet iets aan het immense klimaatprobleem. Jammer dat zulk een ecologische toekomstvisie niet bij de de Belgische regeringspartijen terug te vinden is.
Mocht Verhofstadt nog inspiratie zoeken voor goede maatregelen om zijn 200.000 bijkomende jobs te realiseren, dan kan hij die vinden in het verkiezingsprogramma van GroenLinks voor de komende parlementsverkiezingen in Nederland. De groenen zorgen met hun programma namelijk voor de meeste nieuwe jobs: maar liefst 250.000 extra banen.
Da's geen loze of onrealistische verkiezingsbelofte. Het cijfer blijkt uit een grondige analyse van de verschillende Nederlandse verkiezingsprogramma's. In Nederland kunnen de politieke partijen namelijk de economische effecten van hun verkiezingsprogramma grondig laten onderzoeken door het Centraal Plan Bureau.
Uit die doorrekening blijkt verder nog dat GroenLinks het meest investeert in onderwijs en kennis: ruim 3 miljard euro extra, 21.000 leraren erbij. GroenLinks zorgt ook voor een beter zorgebeleid: 17.000 zorgverleners erbij. De laagste inkomens zijn het best af bij GroenLinks: zij gaan er gemiddeld honderd euro per maand op vooruit. Maar ook mensen die werken zijn ook het best af bij GroenLinks. Werkenden met een laag inkomen betalen 200 euro per maand minder belasting, vooral tweeverdieners en alleenstaanden profiteren. Tot slot investeren de Nederlandse groenen het meeste van iedereen in natuur, milieu en openbaar vervoer.
Het groene programma is niet alleen het meest positieve voor de Nederlandse economie. GroenLinks heeft zelf ook de klimaateffecten van het groene programma in kaart gebracht: in 2015 zal de CO2 uitstoot door het GroenLinksbeleid met maar liefst 20% zijn gedaald.
Jammer dat in België zo'n inschatting van economische en ecologische effecten van verkiezingsprogramma's door een onafhankelijke organisatie niet mogelijk is. De Vlaamse groenen hebben al meermaals voorgesteld dat ook de Belgische politieke partijen hun programma zouden kunnen laten analyseren door een onafhankelijke organisatie, zoals het Federaal Planbureau. De andere politieke partijen zijn helaas nooit ingegaan op die groene voorstellen. Een beetje bevreesd voor de uitslag van zo'n analyse, misschien?
Mocht Verhofstadt nog op zoek zijn naar bijkomende jobs (kwestie van zonder schaamrood te kunnen zeggen dat die beloofde 200.000 extra jobs zijn gehaald), dan bekijkt hij best niet alleen de film "An inconvenient truth" van Al Gore, maar leest hij best ook de jongste studie van het Federale Planbureau.
Uit dat wetenschappelijk onderzoek blijkt namelijk dat de strijd tegen het broeikaseffect in het beste geval maar liefst 27.000 jobs kan opleveren tegen 2020. Maar dan moet de regering wel de goede klimaatmaatregelen nemen. Dus geen onhandig als "groene" maatregel verpakte verpakkingstaks die enkel dient om het gat in de begroting te dichten (en niet om de afvalberg of CO2-uitstoot te verminderen).
Het point of no return van het broeikaseffect, namelijk een globale opwarming tot 2 graden, is bijna bereikt. Nu al ondervinden zelfs wij de schakelijke gevolgen van het broeikaseffect. Wanneer de globale opwarming die 2 graden bereikt, kan niemand nog de gevolgen daarvan inschatten. En iedereen die een beetje op de hoogte is van de klimaatproblemen, weet dat tegen 2012 de zogenaamde Kyoto-afspraken aflopen. Maar er is véél meer nodig dan wat is afgesproken in dat Kyotoprotocol. We moeten op langere termijn geen 7,7% minder CO2 uitstoten, maar tot 70%.
Met logische maatregelen als energie-efficiëntie in gebouwen, offshore-windenergie, maatregelen in de transportsector kan België gemakkelijk de uitstoot zien dalen met 17 à 24%, zegt het Planbureau. En: die maatregelen hebben amper invloed op de economie, zo blijkt nog. De impact in 2020 op het bruto nationaal product bedraagt tussen -0,06 procent en +0,03 procent, naargelang het scenario van 15 of 30% uitstootvermindering.
"De stijging van de energieprijzen leidt tot een stijging van de binnenlandse kosten, inflatie en verlies aan inkomsten en concurrentiekracht", zo luidt het. "Maar een verlaging van de sociale lasten compenseert deze eerste negatieve gevolgen." Wanneer de lastenverlaging gebeurt via een vermindering van de werkgeversbijdragen (en dus het nettoloon stijgt), is er een positieve impact op de werkgelegenheid van 12.000 tot 27.000 jobs, zegt het Planbureau.
Dát is ecofiscaliteit: door een verschuiving van de fiscale last naar negatieve zaken als milieuvervuiling in plaats van op positieve zaken als werk, creëer je een dynamiek die goed is voor milieu én voor de werkgelegenheid.
En tegen 2050 kan België de emissie ten aanzien van 1990 halveren op basis van enkel technologische vooruitgang, zo blijkt nog uit een aantal hypothetische scenario's van het Planbureau. Daarmee bevestigt het Planbureau eerdere onderzoeken die aantonen dat het klimaat redden door echte ecologische maatregelen te nemen, jobs oplevert en dus goed is voor onze economie.
Waterschaarste en dan vooral het gebrek aan irrigatiewater in de landbouw, is volgens Brown een van de grootste gevaren. Vroeger waren watertekorten lokale problemen. Nationale overheden probeerden vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen.
Waterschaarste laat zich via de graanhandel nu ook tot ver over de grenzen voelen. Er is één miljoen liter water nodig om één ton graan te produceren. Rijst, tarwe of maïs importeren, is een efficiënte manier geworden om water in te voeren. Veel landen gebruiken de graanhandel om een tekort aan water weg te werken.
In China, de grootste graanproducent ter wereld, haalden de boeren in 1998 392 miljoen ton graan binnen. Vorig jaar was die hoeveelheid geslonken tot 358 miljoen ton. In het noorden van China boren tarweboeren water op van een diepte van 300 meter. Deze fossiele watervoorraden worden nauwelijks bijgevuld door regenwater.
In India is de waterschaarste nog veel erger. De oogst van tarwe en rijst stijgt er nog, maar binnen enkele jaren lijkt de technologische vooruitgang niet meer op te kunnen tegen een teruglopende hoeveelheid irrigatiewater.
Algerije, Egypte, Iran, Mexico en Pakistan importeren ook veel graan. In het Midden-Oosten en in Noord-Afrika groeit de bevolking snel, en door de olie-inkomsten is er ook meer koopkracht. Bijna alle landen in de regio zitten aan het plafond van hun waterverbruik. Via graan en andere landbouwproducten importeert de regio meer water dan er ter hoogte van Assuan jaarlijks door de Nijl stroomt.
De landbouwsector in dergelijke gebieden is te vergelijken met een zeepbeleconomie: als het water op is, komt er een dramatische terugval, waarschuwt Brown.
China heeft als eerste land ter wereld een ‘groen’ bruto nationaal product gepubliceerd. Dat betekent dat niet langer alle economische activiteit gewoon bij elkaar wordt geteld, maar dat ook de ecologische kosten van die activiteiten worden verrekend. Nu zouden voor China deze kosten in 2004 zo'n 63 miljard dollar bedragen (of: een economisch verlies van 3% van het gewone bruto nationaal product). Ruim de helft daarvan – 56%- is het gevolg van waterverontreiniging, 43% is de kost van luchtervervuiling.
Daarmee is duidelijk dat de zo dikwijls bejubelde Chinese economische groei voor een groot deel gewoon onbestaande is. Ontwikkeling wordt door veel economen en politici verkeerdelijk verengd tot economische groei. Dat gaat ten koste van het milieu en van de gezondheid. Zo worden 400 miljoen Chinese stedelingen blootgesteld aan zwaar verontreinigde lucht. Niet verwonderlijk als je weet dat 5 van de 10 meest vervuilde steden op aarde in China liggen.
Als de minister het niet doet, doen wij het wel, lijken ze bij de Rabobank te hebben gedacht. Deze week introduceerde de bank een ‘nieuw’ CO2 compensatieproduct, dat als zoveelste consumenten een goed gevoel moet geven bij het stillen van hun koophonger. Vooropgesteld, elke aandacht voor bescherming van het klimaat is goed. Daar hoort u mij niet over klagen. Maar er zitten een paar nog lang niet met uitsterven bedreigde slangensoorten onder het platgetreden gras.
De eenzijdige focus op klimaat en het bijbehorende wondermiddel CO2-compensatie leidt de aandacht af van de kern van het probleem, onze consumptiebehoefte. Klimaatverandering is daar slechts één gevolg van. Het wekken van de schijn dat door compensatie van de CO2 uitstoot het probleem is opgelost, kan een gevaarlijke tegenovergestelde reactie teweeg brengen: zolang ik maar compenseer hoef ik mij niet in te houden. Net zoals het gebruik van spaarlampen vaak leidt tot meer stroomverbruik. (maar het is wel de natte droom van elke economische groeifanaat: de eindeloos groeiende, zichzelf versterkende vraag)
Ondernemers die als blinde paarden achter elkaar aanhollen, hollen daarmee hun propositie uit. Het onderscheidend karakter van hun product verdwijnt als sneeuw voor de zon, consumenten verliezen de aandacht en het spel kan van voren af aan beginnen.
De hogepriesters van het economische groeidenken kennen hun geschiedenis niet en lopen groot risico in een bekend gat te vallen. De handel in aflaten stortte de katholieke kerk eeuwen geleden in een diepe crisis, die ze nooit helemaal te boven is gekomen. Nu gaat het net zo: het financieel afkopen van een noodzakelijke gedragsverandering tast kernwaarden van de samenleving aan en brengt deze ernstige schade toe. Het is de betaler die vervuilt.
In een eerdere log had ik het al over de onjuiste definitie van economische groei. Groei wordt namelijk uitgedrukt in toename van het BNP (of BBP) en dat telt alle activiteiten gewoon bij elkaar op. Dus ook die activiteiten die negatief zijn voor de maatschappij: verkeersongelukken, milieurampen,... Veel positieve zaken zoals thuiswerk, zorg voor de kinderen, mantelzorg,... worden dan weer straal genegeerd. Ook geeft het BNP-cijfer niet weer hoe de rijkdom in een land is verdeeld; sommige landen kunnen geweldige BNP-cijfers voorleggen, maar hebben wel een onmenselijke sociale ongelijkheid.
In Nederland loopt een actie voor betere meetinstrumenten. Want, "er is groei nodig", horen we steeds, "voor meer jobs en dus meer welvaart". Die redenering is onjuist, omdat de gehanteerde definitie van economische groei onjuist is. Maar alle beleidsbeslissingen worden wel steeds gestoeld op die zogenaamde economische groei. De begroting wordt opgemaakt op basis van die economische groei, veel politieke partijen blijven pleiten voor economische groei als basis voor welvaart. Of nog, de Lissabonstrategie die ook België moet volgen, legt zelfs gewoon 3% economische groei op.
Peter Tom Jones heeft samen met enkele anderen in België eenzelfde initiatief opgestart. Ook ik steun het initiatief. We pleiten ervoor om economische welvaart te meten met de zogenaamde Index voor Duurzame Economische Welvaart (ISEW). Met wat verfijning is dit een goede kandidaat om de plaats van het BNP in te nemen. Deze indicator maakt een onderscheid tussen positieve en negatieve economische bedrijvigheden, brengt wel welvaartsverhogende informele activiteiten in rekening, en neemt ook de ongelijkheid van de inkomensverdeling mee op.
De ISEW werd recent voor België berekend (VUB, Brent Bleys), en uit die herbereking blijkt dat economische groei zich niet noodzakelijk vertaalt in economische welvaart. Want het BNP per Belg verschilt van de ISEW per Belg. Er is dus een betere meetlat nodig. Zelfs de Wereldbank heeft in haar recent rapport "Where is the wealth of nations?" gewezen op het belang van het gebruik van dergelijke indicatoren om de duurzaamheid van het economisch functioneren te laten doorrekenen.
Droge info vind je op mijn website.
Kletsen doe ik op Twitter.
Ik doe sociaal op Netlog en
Facebook.
Mijn 'serieuze' netwerk onderhoud ik op LinkedIn.
Van Plaxo
weet ik nog niet goed of het nu serieus is of fun.
Interessante links gooi ik op delicious.
En foto's plaats ik op Flickr.
0 reactie(s):
:: zelf reageren ::